Zoek in de site...

Verslag Terecht en onterecht discrimineren

Terugblik Discrimineren. Hoe doe je dat? | Filosofische werkplaats met theoloog Matthijs den DulkDiscrimineren. Hoe doe je dat? | Filosofische werkplaats met theoloog Matthijs den Dulk | Woensdag 31 oktober 2018 | 19.30 - 21.30 uur | Studio LUX, Nijmegen

Aankondiging - Discrimineren doen we allemaal. Bewust of onbewust reageren we op anderen door onderscheid te maken tussen mensen. Soms is dit nuttig en soms zelfs van levensbelang, maar vaak ook niet. Wanneer wordt onderscheid maken tussen mensen een probleem? Is discrimineren op basis van bijvoorbeeld geslacht of afkomst altijd problematisch? Vragen sommige omstandigheden niet juist om (positieve) discriminatie? Tijdens deze filosofische werkplaats ga je samen met twintig andere deelnemers in gesprek en op zoek naar antwoorden. Theoloog Matthijs den Dulk leidt het gesprek. Wat zijn jouw ervaringen, wat is jouw visie? Iedereen komt aan het woord en wordt aan het denken gezet. Zie de volledige aankondigingstekst onderin.

Verslag

In de krant en op het journaal is discriminatie een belangrijk thema. We maken onderscheid tussen verschillende groepen mensen en behandelen ze op basis daarvan. We weten allemaal dat discriminatie niet hoort, maar toch doen we het. Discriminatie is een ingewikkeld begrip. Wat betekent het eigenlijk? Is het altijd slecht? Of misschien soms onvermijdelijk en soms zelfs goed om te doen? Tijdens deze filosofische werkplaats gingen de deelnemers met elkaar op zoek naar antwoorden op deze vragen. Theoloog Matthijs den Dulk van de Radboud Universiteit leidde het gesprek.

Reden voor discriminatie

Er zijn verschillende punten waarop je mensen kunt discrimineren: gender, handicap, gewicht, opleidingsniveau, seksuele geaardheid, religie, schoonheid, huidskleur, gedrag, sociale klasse etc. Een van de deelnemers merkte op dat hij discrimineerde als mensen zich niet aan de conventies houden en hij geen klik met ze heeft. De vraag werd meteen gesteld of hier wel sprake is van discriminatie. Als iemand steelt, en zich dus niet aan de conventies houdt, dan is het logisch dat je daar iets negatiefs van denkt. Maar negatief over een individu denken is nog niet altijd discriminatie.

Individu versus de groep

Bij discriminatie reken je een individu af op kenmerken die je aan een groep toeschrijft. Je generaliseert. Discrimineren betekent letterlijk onderscheiden of onderscheid maken. Dat doen we de hele dag. Als je iemand zoekt om je te helpen met verhuizen dan vraag je de persoon waarvan je denkt dat hij of zij sterk genoeg is. Maar bij discriminatie gaat het volgens de deelnemers om het systematisch benadelen van een groep, je behandelt een groep minder goed dan andere groepen.

Grondwet

In de Nederlandse grondwet is in Artikel 1 opgenomen dat je niet mag discrimineren. Maar als je beter kijkt dan is de definitie redelijk vaag. Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan. Dit lijkt duidelijk, maar een definitie van discriminatie vinden we hier niet. Onder wetenschappers is er ook geen consensus over een definitie. Dus aan de deelnemers de taak om het begrip te onderzoeken en te kijken of we zelf een werkbare definitie kunnen vinden.

Generalisatie

De deelnemers noemen begrippen als vooroordelen, generalisatie, het toekennen van kenmerken op basis van een ander kenmerk, stereotypering, associatie en anders behandelen, als enkele begrippen die bij discriminatie horen. Bij discriminatie behandel je een persoon niet als een individu, maar als behorend tot een bepaalde groep. Die associatie met een bepaalde groep is reden om de persoon anders te behandelen en vaak negatiever. Een deelnemer stelde dat voor hem het aloude gezegde geldt; als je het wit in de ogen van je broeder kunt zien dan discrimineer je niet. Je ziet de ander dan als persoon, als individu. Je ziet jezelf in de ander en kunt je tegelijk met de ander identificeren als je de andersheid van de ander herkent.

Gedachten en gedrag

De deelnemers stellen de vraag of je alleen door gedrag discrimineert of ook al door gedachten. Als je alleen negatief denkt over iemand, maar dit in gedrag niet laat merken, is het dan discriminatie? Volgens sommigen niet. Gedanken sind frei. Je gedachten mag je zelf bepalen en zijn vrij. Maar anderen stelden dat ook gedachten je gedrag beïnvloeden, al is het maar onbewust.

Door: Anouta de Groot

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.

Aankondiging

Discrimineren. Hoe doe je dat? | Filosofische werkplaats

Discrimineren doen we allemaal. Bewust of onbewust reageren we op anderen door onderscheid te maken tussen mensen. Soms is dit nuttig en soms zelfs van levensbelang, maar vaak ook niet. Wanneer wordt onderscheid maken tussen mensen een probleem? Is discrimineren op basis van bijvoorbeeld geslacht of afkomst altijd problematisch? Vragen sommige omstandigheden niet juist om (positieve) discriminatie? Tijdens deze filosofische werkplaats ga je samen met twintig andere deelnemers in gesprek en op zoek naar antwoorden. Theoloog Matthijs den Dulk leidt het gesprek. Wat zijn jouw ervaringen, wat is jouw visie? Iedereen komt aan het woord en wordt aan het denken gezet.

Lichamelijke reactie

Als je in een brandend huis zit, is het logisch dat je in de armen van een sterke man springt om gered te worden en niet in die van een klein kind. Als je in een vreemde stad de weg wilt vragen, is het handig als degene die je aanspreekt jou verstaat. Enerzijds is discrimineren dus iets dat ons in moeilijke situaties helpt, en dat ten dele een automatische, lichamelijke reactie is.

Vooroordelen

Anderzijds wordt discriminatie ingegeven door vooroordelen: die vrouw met hoofddoek zal mij wel niet verstaan, dus ik vraag haar niet naar de weg. Dat discrimineren een negatieve klank heeft, is dus terecht: individuen en hele groepen kunnen door discriminatie systematisch uitgesloten en negatief behandeld worden. Bovendien komen we door onze (on)bewuste ideeën over mensen niet met hen in contact, zodat onze vooroordelen blijven bestaan.

Achterliggende thema’s

Kun je discrimineren zonder mensen uit te sluiten of onverdraagzaam te zijn? Hoe voorkom je de negatieve effecten van discriminatie? Zijn er omstandigheden waarin discrimineren toelaatbaar of zelfs een goed idee is?

Matthijs den Dulk geeft een korte introductie op het onderwerp discrimineren. In het gesprek dat daarop volgt, word je als deelnemer uitgedaagd om zelf mee te denken en de achterliggende thema’s bij dit onderwerp te bespreken. Mathijs den Dulk geeft input aan het gesprek met theorieën van filosofen en theologen. Praat mee en denk verder in een kleine setting.

Over de spreker

Matthijs den DulkMatthijs den Dulk is theoloog aan de Radboud Universiteit en gespecialiseerd in het vroege christendom. Hij doet onderzoek naar etnische vooroordelen in de wereld en teksten van de eerste christenen.



Hoe doe je dat? is een serie workshops waarin je leert om met een filosofische blik te kijken naar alledaagse thema's zoals vriendschap, werk, liefde en vakantie. Na een korte inleiding door de gespreksleider gaan de deelnemers met elkaar in gesprek. Wat zijn jouw ervaringen, wat is jouw visie? Iedereen komt aan het woord en wordt aan het denken gezet.

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten?  Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.