Zoek in de site...

Onheilsprofeten | Column door Peter van der Heiden

‘De ondergang nabij’ – vinden we het gek dat vrijwel niemand daar nog op reageert? Die ondergang, die is ons al zo vaak beloofd. De club van Rome kwam er al mee, en de Maya’s.  Nostradamus. Lou de palingboer niet te vergeten. En natuurlijk vrijwel elke zondag, voor eenieder die niet ter kerke is, komen de Jehova’s getuigen hun onheilstijding brengen. De ondergang, het einde der tijden – het zal allemaal wel. Het zal mijn tijd wel duren – zelfs als een voormalig Denker des Vaderlands ermee komt. Want wat is zo’n Denker des Vaderlands nu helemaal vergeleken met Nostradamus, met de Maya’s, met Jehova zelve? En dan ook nog een voormalige Denker des Vaderlands – er is dus al een nieuwe die er misschien wel weer heel anders over denkt.

Want dat is natuurlijk het mooie van deze tijd: de wereld gaat in rap tempo naar de gallemiezen, maar daar hoef je niet in te geloven. Er is altijd wel een wetenschapper te vinden die er anders over denkt, waarmee de onheilsprofetie niet meer is dan dat: een profetie. Wetenschap als ook maar een mening. En dan kan 97 procent van alle klimaatwetenschappers vinden dat het klimaat door menselijk handelen gierend uit de bocht vliegt en tot onomkeerbare veranderingen zal leiden – 3 procent vindt van niet, en die geloven we liever. Veel comfortabeler. Zoals de wereld ook zo graag Chamberlain wilde geloven in 1938, met zijn ‘Peace for our time’. Tegen beter weten in – want écht geloven dat een ramp voorkomen zou worden, deed vrijwel niemand. En zij die dat wel deden bleken achteraf net een tikkeltje te naïef – net zoals de klimaatontkenners van nu zullen blijken te zijn als het te laat is.

Toch kreeg Chamberlain de handjes wel op elkaar – wat de huidige klimaatdrammers in veel mindere mate lukt. En dat ligt dus, daarvan ben ik overtuigd, aan de boodschap. Altijd weer dat ‘we gaan allemaal dood – en de ijsberen, de walvissen en de panda’s ook’. Dat slaat dood – nog voordat we het zijn. Het lokt niet uit tot actie maar leidt tot fatalisme, want het is toch al te laat, en de Chinezen dan en niet iedereen doet mee en dan heeft het geen zin en dan… ach, laat ook maar. Dat gesomber ook altijd. Hou daar eens mee op, met je ondergang. Laat de mogelijkheden eens zien in plaats van altijd weer die doemscenario’s. Maak er bijvoorbeeld een kekke spelshow van waarin je dieren waaraan je een hekel hebt kunt wegstemmen, maar de leuke of nuttige kunt houden. Of doe iets heel anders. Maar doe iets. Iets positiefs, iets dat mensen stimuleert om aan te pakken. Want in plaats van een Denker des Vaderlands, hebben we behoefte aan Doeners des Vaderlands. En veel ook.

Peter van der Heiden is parlementair historicus en werkt aan de Radboud Universiteit. Hij sprak deze column uit bij het Actualiteitencollege De ondergang nabij? Met filosoof René ten Bos op maandag 13 mei 2019.