Zoek in de site...

20|02|18 CETA. Een wenselijk handelsverdrag? | Actualiteitencollege met politicoloog Gerry van der Kamp-Alons en jurist Henri de Waele

CETA. Een wenselijk handelsverdrag? | Actualiteitencollege met politicoloog Gerry van der Kamp-AlonsCETA. Een wenselijk handelsverdrag? | Actualiteitencollege met politicoloog Gerry van der Kamp-Alons en jurist Henri de Waele | Dinsdag 18 februari 2020 | 12.30 – 13.15 uur | Theaterzaal C, Radboud Universiteit

Podcast | Column Peter van der Heiden - CETA

Aankondiging - Wat moeten we vinden van het handelsverdrag CETA tussen Canada en de Europese Unie? CETA roept soortgelijke vragen op als TTIP in 2015. Zo zijn voedselveiligheid en een arbitragehof voor bedrijven wederom punten van discussie. Is het wenselijk dat we dit verdrag met Canada aangaan? Kom luisteren naar politicoloog Gerry van der Kamp-Alons en jurist Henri de Waele die toelichten wat de gevolgen van het handelsverdrag zijn voor Nederland en Europa. Zie de volledige aankondigingstekst onderin.

Verslag - CETA. Een wenselijk handelsverdrag?

Niets leek het meer te kunnen stoppen. Al in 2014 was het Comprehensive Economic and Trade Agreement (CETA), een vrijhandelsverdrag tussen de Europese Unie en Canada, beklonken door de Canadese regering en de Europese Commissie. Het Europees Parlement en de Raad van Ministers stemden vervolgens in met het verdrag en ook na een crisis in 2016 door een dreigende tegenstem van het Waalse parlement hield CETA stand. In de tussentijd is de steun voor CETA in Nederland, dat het verdrag nog niet heeft geratificeerd, echter afgebrokkeld.

Vlak na het actualiteitencollege, dat plaatsvond op 18 februari 2020, stemde de Tweede Kamer nipt in met CETA, na een draai van de ChristenUnie die eerder tegen was. De steun van de Eerste Kamer is echter allerminst zeker, wat het hele verdrag in gevaar kan brengen. Waar komt de aanzwellende kritiek vandaan? En waarom moeten eigenlijk alle 27 nationale parlementen instemmen met CETA, als er ook op Europees niveau al aan de democratische eisen is voldaan? Hierover gingen politicoloog Gerry van der Kamp-Alons en jurist Henri de Waele in gesprek met programmamaker Tjidde Tempels. Politicoloog en parlementair historicus Peter van der Heiden leidde het programma in met een kritische column.

Peter van der Heiden | Foto door Jetske Adams

Een gemengd verdrag

Dat alle landen uit de Europese Unie afzonderlijk in moeten instemmen met een deel van het CETA handelsverdrag komt, omdat CETA is aangemerkt als een ‘gemengd verdrag’, stelde Van der Kamp-Alons. Dit betekent dat het verdrag niet alleen onderdelen bevat waar de Europese instituties over beslissen (EU-only), maar ook onderdelen bevat waar individuele lidstaten mee moeten instemmen. Dit geldt bijvoorbeeld het veelvuldig bekritiseerde Investment Court System (ICS), dat buitenlandse investeerders beschermt wanneer het beleid van overheden hun belangen schaadt.

Het is echter de vraag of het juridisch noodzakelijk was om CETA te zien als een gemengd verdrag, met alle problemen voor de ratificatie van dien, gaf De Waele aan. In het vrijhandelsverdrag van de EU met Singapore gaf het Europees Hof van Justitie in een uitspraak immers al aan dat zo’n verdrag EU-only kan zijn. De keuze om de lidstaten tóch erbij te betrekken noemde De Waele een ‘zoenoffer’ om hen gerust te stellen. De gevolgen daarvan zijn echter onderschat.

De bezwaren

Het verzet tegen CETA wordt gevormd door een bonte verzameling van groeperingen: van milieuactivisten tot populistische partijen en van de orthodox-christelijke SGP tot linkse partijen als GroenLinks en de PvdA. Waar richten zij hun pijlen op? Van der Kamp-Alons stelde dat twee categorieën aan bezwaren de boventoon voeren. Allereerst zijn er groeperingen die bezorgd zijn over het opgeven van onze soevereiniteit aan de Europese Unie. Het gaat hen vooral om het principe:  wij, en niet de Europese Unie, zouden eigenlijk over CETA moeten beslissen. Andere kritiek op CETA richt zich op de aantasting van Europese standaarden op het gebied van milieu en dierenwelzijn. Critici zijn bang dat Canadese producten niet voldoen aan de hoge standaarden van de Europese Unie. De Waele vertelde dat het midden- en kleinbedrijf en de landbouw ook bezorgd zijn over onvoorziene nadelen op economisch gebied. Deze bedrijven zijn ongerust over het risico dat CETA ervoor zorgt dat grote corporaties over hen heen walsen.

Sprekers: Henri de Waele en Gerry van der Kamp-Alons; Gespreksleider: Tjidde Tempels | Foto door Jetske Adams

Het arbitragehof

Een tegenargument dat critici van CETA delen, is de kritiek op het eerdergenoemde arbitragehof ICS. Dit arbitragehof maakt het voor multinationals mogelijk om lidstaten aan te klagen, wanneer nationaal beleid hen op onredelijke wijze benadeelt. De angst is dat door ICS multinationals torenhoge schadevergoedingen van landen kunnen eisen, waardoor een zogenaamd chilling effect kan optreden. Dit is het fenomeen dat overheden bij voorbaat al rekening houden met zulke claims en daarom terughoudender zijn in overheidsbeleid dat multinationals schaadt. De Waele benadrukte echter dat wetenschappelijk is bewezen dat een dergelijk effect niet bestaat. Overheden hechten aan hun right to regulate en hebben in praktijk weinig te vrezen. Bovendien vallen de gevreesde effecten van vergelijkbare arbitragehoven volgens Van der Kamp-Alons mee: zestig procent van de uitspraken vielen uit in het voordeel van de staten en in de overige gevallen kwam het meestal tot een schikking.

Vuil spel

Is de kritiek op het arbitragehof niet ook een principekwestie? De Waele stelde dat internationale investeringsarbitrage wenselijk is, aangezien je tussen landen een zekere mate van vuil spel kan verwachten waarbij overheden niet altijd eerlijk zijn. Van der Kamp-Alons vulde aan dat meerdere Europese lidstaten hun rechtssysteem niet goed op orde hebben, waardoor het begrijpelijk is dat Canada een vorm van internationale arbitrage wenst. Een arbitragehof is echter niet noodzakelijk voor een gezond vestigingsklimaat voor multinationals: De Waele stelde dat er wetenschappelijke consensus is dat dit niet doorslaggevend is voor investeerders.

Gevolgen van een Nederlands ‘nee’

Er is een reële kans dat de Eerste Kamer tegen CETA stemt. Wat gebeurt er dan? De Waele en Van der Kamp-Alons waren het erover eens dat het onwaarschijnlijk is dat het verdrag opnieuw wordt opengebroken als enkel Nederland het verdrag niet ratificeert. Van der Kamp-Alons benoemde de mogelijkheid dat voor Nederland enkel de EU-only delen, 90 procent van CETA, in het geval van een Nederlands ‘nee’ van kracht blijven. Dit is echter geen gemakkelijke weg om te bewandelen: volgens De Waele betekent dit een terugkeer naar de tekentafel, waarbij de gemengde en EU-only delen opgesplitst moeten worden. Het gevaar is dan dat elk land een eigen wensenlijstje met aanpassingen inbrengt en Canada helemaal geen handelsverdrag meer wil. De gevolgen van een Nederlands ‘nee’ zijn dus nog grotendeels ongewis. Wat wel zeker is, is dat beleidsmakers, investeerders en politici de Nederlandse politiek de komende tijd in spanning zullen volgen.

Door: Ben van Enk

Podcast:

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.

Aankondiging

Wat moeten we vinden van het handelsverdrag CETA tussen Canada en de Europese Unie? CETA roept soortgelijke vragen op als TTIP in 2015. Zo zijn voedselveiligheid en een arbitragehof voor bedrijven wederom punten van discussie. Is het wenselijk dat we dit verdrag met Canada aangaan? Kom luisteren naar politicoloog Gerry van der Kamp-Alons en jurist Henri de Waele die toelichten wat de gevolgen van het handelsverdrag zijn voor Nederland en Europa.

Tweede Kamer

Het Comprehensive Economic and Trade Agreement (CETA) is een vrijhandelsverdrag tussen Canada en de Europese Unie. Dit verdrag is al deels getekend, maar nog niet alle EU-lidstaten hebben het geratificeerd. Dinsdag 18 februari 2020 stemt de Tweede Kamer over de vraag of Nederland met CETA akkoord zal gaan.  Omdat het verdrag unaniem geaccepteerd moet worden door alle lidstaten, is ook de uitspraak van het Nederlandse parlement essentieel.

Voor- en nadelen

Net als bij TTIP stellen de voorstanders van het verdrag dat het behoorlijke voordelen heeft voor zowel Europa als Canada. De tarieven voor import en export gaan omlaag, waardoor handel makkelijker en goedkoper worden. Dit zal goed zijn voor onze economie. Tegenstanders maken zich echter zorgen over de gevolgen van CETA op het gebied van voedselveiligheid, duurzaamheid en de onafhankelijkheid van nationale overheden. Zo wordt gesteld dat CETA de Europese energietransitie kan ondermijnen, bijvoorbeeld doordat een energiebedrijf een overheid aanklaagt die plots alle kolencentrales in de ban doet.

Macht voor bedrijven

Een groot twistpunt is het Investment Court System (ICS), een soort aparte rechtbank waarmee Canadese en Europese bedrijven nationale overheden kunnen aanklagen als ze  economisch benadeeld worden. Het idee is dat deze bedrijven hierdoor juridisch beschermd worden, maar de zorg is dat hiermee vooral politieke macht aan bedrijven wordt gegeven.

Hoe wenselijk is het dat we het CETA handelsverdrag zoals het er nu ligt met Canada aangaan? Heeft CETA gevolgen voor soevereiniteit van Nederland? Wat gebeurt er als de Tweede Kamer dinsdag niet instemt met het verdrag? Wat moeten we vinden van het ICS? Krijgen bedrijven daarmee oneigenlijke invloed op onze wetgeving? Of zijn de argumenten van de tegenstanders overtrokken?
Programmamaker Tjidde Tempels is de gespreksleider.


Parlementair historicus Peter van der Heiden trapt het actualiteitencollege af met een column.

Over de sprekers

Gerry van der Kamp-AlonsGerry van der Kamp-Alons is universitair docent Internationale betrekkingen aan de Radboud Universiteit en nauw betrokken bij de politieke discussie rondom CETA.




de-Waele,-HenriHenri de Waele is hoogleraar Internationaal en Europees recht aan de Radboud Universiteit. Hij doet onder anderen onderzoek naar het Europese institutionele recht, de doorwerking van Europese normen in de nationale rechtsorde en het Europees burgerschap.



Peter van der HeidenPeter van der Heiden is politicoloog en parlementair historicus. Hij geeft als freelance journalist politieke analyses bij het nieuws.

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.