Zoek in de site...

20|03|10 Is dyslexie een stoornis? | Lezing door onderwijspedagoog Anna Bosman

Is dyslexie een stoornis? | Lezing door onderwijspedagoog Anna BosmanIs dyslexie een stoornis? | Lezing door onderwijspedagoog Anna Bosman | Dinsdag 10 maart 2020 | 19.30 – 21.00 uur | Collegezalencomplex, Radboud Universiteit

Podcast |Video

"Geweldige spreker, grote autoriteit, heeft een volstrekt heldere visie, die zij, ook al is die controversieel, met grote overtuiging weet over te brengen. Wetenschap gecondenseerd in een krachtige visie, wat wil je nog meer!" (Uit een deelnemersevaluatie.)

Aankondiging - Dyslexie is niet aan te tonen en een verontrustend verdienmodel geworden, stelt onderwijspedagoog Anna Bosman. Slecht zijn in lezen komt nogal eens voor, maar betekent niet automatisch dat je een stoornis hebt. Bosman pleit voor beter onderwijs, waarbij iedereen met een goed taalniveau van de basisschool afkomt. Kom luisteren waarom Anna Bosman vindt dat de dure extra lessen die kinderen nu bij dyslexiebureaus krijgen, niet meer nodig zouden moeten zijn. Zie de volledige aankondigingstekst onderin.

Verslag - Is dyslexie een stoornis?

Dyslexie is een verschijnsel dat steeds vaker gediagnostiseerd wordt. Er gaat veel geld om in bureaus die kinderen helpen beter te leren lezen. Maar is dyslexie eigenlijk wel een stoornis? En zou al het geld, dat wordt uitgegeven om kinderen met dyslexie te leren lezen, niet beter besteed kunnen worden aan beter onderwijs voor iedereen? Anna Bosman is hoogleraar Dynamiek van leren en ontwikkeling aan de Radboud Universiteit. Voor een volle collegezaal deelde Bosman haar inzichten over de definitie van dyslexie, mogelijke oorzaken en de manier waarop momenteel met dyslexie wordt omgegaan. Na haar lezing ging Bosman in gesprek met filosoof Cees Leijenhorst en het publiek over de pedagogische en politieke implicaties van haar onderzoek.

Spreker: Anna Bosman | PhotoPhil - Philipp Schulze

Waar gaat dyslexie over?

Iemand met dyslexie heeft moeite met ‘verklanken’. Met andere woorden, voor iemand met dyslexie is het moeilijk om geschreven woorden om te zetten naar klanken. Het gaat dus om de techniek van het lezen, niet om het begrijpen van wat er geschreven staat. “Als we begrijpend lezen meenemen is het probleem van geletterdheid veel groter dan enkel dyslexie,” stelde Bosman. “Vanavond gaat het enkel over dyslexie, dus enkel over het technische aspect van lezen: kan ik wat er geschreven staat omzetten in klanken?” Het probleem van dyslexie is al lange tijd bekend, maar is in Nederland in 2009 echt op de agenda gekomen toen de regering besloot dat men zorg vergoed kon krijgen bij een leesachterstand. De belofte hierbij was dat hooguit 5% van de kinderen hieraan zou lijden. “Dit is echter enorm uit de hand gelopen,” aldus Bosman. “Kijken we naar 2009, dan zien we dat ongeveer 1,5% van de kinderen een dyslexieverklaring had. In 2010 was dit al 3%, en in 2013 al 6,5%.”

De definitie van dyslexie

De officiële definitie van dyslexie, te vinden in documenten van de Stichting Dyslexie Nederland, bestaat uit drie aspecten. Ten eerste wordt dyslexie, volgens deze definitie, gekenmerkt door een ‘significante achterstand’. Dit houdt in dat kinderen tot de zwakste 10% van hun leeftijdscohort behoren op een genormeerde lees- en/of spellingtest. “Maar stel nou dat iedereen in Nederland beter leert lezen. Dan blijft het aantal mensen met dyslexie gelijk: nog altijd 10%. Dat is natuurlijk absurd.” Ook de andere twee aspecten van de definitie – een hardnekkige achterstand en de afwezigheid van ‘exclusiefactoren’ – zijn volgens Bosman niet zonder problemen. “Er wordt van uitgegaan dat didactische resistentie vooral aan het kind ligt en niet aan de methode, en de aanwezigheid van andere problemen, zoals ADHD, verkleint de kans op de diagnose dyslexie. Beide zijn natuurlijk uiterst problematisch.”

Mogelijke oorzaken van dyslexie

Wetenschappers doen al decennia hun best om de oorzaken van dyslexie te bepalen. Bosman liet een schat aan wetenschappelijke publicaties voorbijkomen waarin dyslexie wordt uitgelegd als een gevolg van genetische afwijkingen of verschillen in hersenstructuur. Dit onderzoek is echter veelal tegenstrijdig of ongeloofwaardig. “Ik zal nooit zeggen: dyslexie bestaat niet,”,aldus Bosman. “Wat ik echter wel zeg, is het volgende. Ik weet niet of een leesprobleem wordt veroorzaakt door een leesstoornis. Ik zie er in ieder geval geen aanleiding voor.” Bosman ziet de verschillen in leesniveau als een gevolg van verschillen in aanleg. “De één heeft meer talent voor lezen en spellen dan de ander. Sommige mensen hebben nu eenmaal moeite om letters in een bepaald woord vlot om te zetten naar klanken. Sommige mensen zijn ook beter dan anderen in gymnastiek of in zang. Maar alleen bij lezen vinden we dat schijnbaar een groot probleem en spreken we vervolgens van een leesstoornis.”

Spreker: Anna Bosman | Gespreksleider Cees Leijenhorst | Foto door: PhotoPhil - Philipp Schulze

Er is hoop!

Kinderen die in Nederland worden aangemeld met dyslexie gaan vaak naar een bureau en bij deze bureaus worden spectaculaire resultaten geboekt. Binnen een jaar haalt bijna 75% van de kinderen de achterstand in. “Dit is natuurlijk een mooie statistiek. Maar als deze instituten dit zo goed kunnen, met één afspraak in de week gedurende 40 weken, waarom lukt dat dan op school niet? Dan gaat er dus op school iets niet goed.” Bovendien laat onderzoek zien dat er methoden zijn die aantoonbaar betere resultaten opleveren, dan de lesmethoden die momenteel op basisscholen dominant zijn. “In 2013 kregen ongeveer 58.000 kinderen het label ‘dyslexie’. Dat kostte, naar beneden afgerond, ongeveer 240 miljoen euro per jaar aan buitenschoolse bijles. Als alle 7.000 basisscholen in Nederland hun leerkrachten eenmalig zouden bijscholen en we rekenen 15.000 euro per school, dan kost dat maar 100.000 euro.” Met andere woorden: We kunnen beter op een andere manier met dyslexie omgaan. “Door goed onderwijs kunnen de meeste kinderen zonder probleem leren lezen en spellen. Er zijn altijd kinderen waarbij je als leerkracht beter je best moet doen. Maar met goed onderwijs is heel veel op te lossen. Denken in termen van stoornissen helpt niet. Het belemmert juist.”

Door: Simon Jacobs

Podcast:

Video:

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.

Aankondiging

Is dyslexie een stoornis? | Lezing door Anna Bosman

Dyslexie is niet aan te tonen en een verontrustend verdienmodel geworden, stelt onderwijspedagoog Anna Bosman. Slecht zijn in lezen komt nogal eens voor, maar betekent niet automatisch dat je een stoornis hebt. Bosman pleit voor beter onderwijs, waarbij iedereen met een goed taalniveau van de basisschool afkomt. Kom luisteren waarom Anna Bosman vindt dat de dure extra lessen die kinderen nu bij dyslexiebureaus krijgen, niet meer nodig zouden moeten zijn.

Misvattingen

Je hebt volgens de norm dyslexie als je bij de tien procent laagst presterende lezers hoort. Maar een echte test bestaat niet. We denken dat kinderen die slim zijn geen moeite hoeven te doen om te leren lezen en spellen. Maar het kan best zo zijn dat een kind goed is in rekenen, minder goed in taal en gemiddeld in gym. Er zijn kinderen die makkelijker en moeilijker lezen en schrijven leren, maar dat betekent niet dat er een speciale aandoening is. De diagnose dyslexie zorgt ervoor dat je bijles kunt krijgen, maar geeft ook de boodschap dat het kind er niks aan kan doen. Leerkrachten en ouders stellen hun verwachtingen bij.

Goed onderwijs

Opvallend is dat kinderen van autochtone ouders met een hoog opleidingsniveau zowel relatief als absoluut veel vaker de diagnose dyslexie krijgen dan kinderen uit achterstandswijken. Op deze manier blijven kinderen uit achterstandsmilieus met hun leesprobleem zitten. De oplossing is volgens Bosman om niet meer diagnoses te stellen. Maar juist om van de diagnose dyslexie af te stappen en te zorgen dat het geld van de jeugdzorg dat nu naar commerciële dyslexie bedrijven gaat, in beter onderwijs voor iedereen wordt gestoken. De zorg lost nu de leesproblemen op. Dat moet en kan volgens Anna Bosman het onderwijs doen.

Omarmen

Na haar lezing gaat Anna Bosman in gesprek met filosoof en gespreksleider Cees Leijenhorst over de vraag waarom veel mensen het zo moeilijk en zelfs vervelend om te horen dat dyslexie feitelijk betekent dat je niet zo goed kunt lezen? Waarom hebben mensen niet een gevoel van opluchting, maar worden ze er zelfs boos van? Is het niet tijd om de term dyslexie voorgoed te laten verdwijnen?

Over de spreker:

Bosman, AnnaAnna Bosman is hoogleraar Dynamiek van leren en ontwikkeling aan de Radboud Universiteit. Ze komt regelmatig in de media met haar onderzoek over dyslexie.


Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.