Zoek in de site...

20|09|22 Maak kennis met… communicatie- en informatiewetenschapper Enny Das

Maak kennis met… communicatie- en informatiewetenschapper Enny DasMaak kennis met… communicatie- en informatiewetenschapper Enny Das | Dinsdag 22 september 2020 | 15.00 – 16.15 uur | Online | Radboud Reflects i.s.m. Radboud Services

Aankondiging - Mensen denken niet graag aan de dood. Doodgaan is hun meest fundamentele angst. Toch zijn ze dol op films waarin mensen lijden en sterven. Hoe komt dat? Maak kennis met communicatie- en informatiewetenschapper Enny Das. Zij onderzoekt of mensen dit soort films kijken om hun doodsangst tijdelijk te onderdrukken, of juist om hun angst voor de dood te accepteren en hem te overstijgen. Zie de volledige aankondigingstekst onderin.

Verslag - Maak kennis met… Enny Das

We denken niet graag aan de dood. Doodgaan is misschien wel onze meest fundamentele angst. Toch zijn we dol op films waarin mensen lijden en sterven. Hoe komt dat? Tegenover een geboeid, online publiek sprak communicatie- en informatiewetenschapper Enny Das over het nut van tragische films, tijdens deze eerste digitale versie van Maak kennis met. Onderdrukken we met deze films tijdelijk onze doodsangst of zorgen ze juist voor acceptatie van onze sterfelijkheid?

Kinderfilms

De meest gruwelijke scènes over de dood vinden we paradoxaal genoeg vaak in kinderfilms. Enny Das refereerde aan scènes in de Disneyfilms Bambi en The Lion King. We vinden het belangrijk om de dood te verbeelden. Volwassenen kijken uit vrije wil graag naar films waarin lijden en doodgaan centraal staan. Enny Das vertelde dat ze in haar onderzoeksproject op zoek is naar een antwoord op de vraag wat mensen zoeken in dit soort films.

Onderdrukken van doodsgedachtes

Een manier om tegen het onderdrukken van gedachtes over de dood aan te kijken, is aan de hand van de Terror Management Theory. Mensen zijn uniek in het feit dat ze kunnen reflecteren op hun eigen sterfelijkheid, maar het zou verlammend werken om constant aan de dood te denken. Daarom zouden we deze gedachtes onderdrukken door vast te houden aan onze culturele wereldbeelden. Ons geloof hierin zou doodsgedachtes uit ons systeem duwen.

Enny Das vertelde dat eerdere onderzoeken naar deze theorie lieten zien dat nadenken over de dood leidde tot het verdedigen van het eigen wereldbeeld. Zo lieten de deelnemers aan het onderzoek zich negatiever uit over moslims, neigden ze naar materialisme en groeide hun kinderwens. Door het versterken van het eigen wereldbeeld werden doodsgedachten onderdrukt.

Vliegsimulator

Zouden films, als zijnde cultuurdragers, ook een functie hebben bij het onderdrukken van angst voor de dood? Enny Das lichtte toe dat er enig bewijs bestaat dat het kijken naar betekenisvolle films de angst voor de dood onderdrukt, maar dat het niet duidelijk is of dit ook voor tragische films geldt. Mogelijk vervullen dit soort films dus een andere rol: als een soort van vliegsimulator om te leren omgaan met de dood. Tragische films nodigen ons immers uit om in een veilige omgeving na te denken over de dood, gedachtes die in ons dagelijks leven worden onderdrukt.

Tipjes van de sluier

Vanuit dit idee onderzoekt Enny Das de volgende vragen: ‘Welke effecten hebben tragische films op de angst voor de dood?’, ‘Wanneer identificeren kijkers zich met tragische films?’ en ‘Is ontroering nodig om mensen in beweging te brengen?’. Het onderzoekt loopt nog, maar ze lichtte alvast een tipje van de sluier. Zo heeft ze bevonden dat het kijken van tragische films leidt tot onbewuste doodsgedachtes. Daarnaast bleek het zo te zijn dat we ons alleen identificeren met tragische films wanneer deze ontroerend zijn. Als derde bevinding deelde Enny Das met het publiek dat het kijken van ontroerende tragische films er bij oudere mensen voor zorgt dat nadenken over de dood minder snel wordt vermeden. Bij jongere kijkers had dit geen effect.

Helaas was een bezoek aan de werkplek van Enny Das in deze online versie van Maak kennis met niet mogelijk, maar haar presentatie leidde tot genoeg interessante vragen van de deelnemers om uitgebreid na te praten. Weliswaar zonder drankje, maar daarom niet minder gezellig.

Door: Dave Willems

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.

Aankondiging

Maak kennis met… communicatie- en informatiewetenschapper Enny Das

Mensen denken niet graag aan de dood. Doodgaan is hun meest fundamentele angst. Toch zijn ze dol op films waarin mensen lijden en sterven. Hoe komt dat? Maak kennis met communicatie- en informatiewetenschapper Enny Das. Zij onderzoekt of mensen dit soort films kijken om hun doodsangst tijdelijk te onderdrukken, of juist om hun angst voor de dood te accepteren en hem te overstijgen.

Waarom we nare films kijken

Titanic, The Curious Case of Benjamin Button, The Fault in Our Stars - ze zijn allemaal op hun eigen manier aangrijpend en gruwelijk, en brengen de dood direct op ons netvlies. Toch kijken we er met z’n allen gretig naar.. Zijn films over lijden en sterven een succes omdat ze over iemand anders gaan, en ons dus afleiden van ons eigen naderende einde? Of vermindert de confrontatie met het lijden van iemand anders juist onze eigen angst? Kunnen we hierdoor met een andere blik naar de dood kijken?

Corona

Door het coronavirus komen lijden en sterven opeens heel dichtbij. We worden geconfronteerd met het feit dat individuen, maar ook hele samenlevingen, opeens acuut bedreigd kunnen worden. Dit leidde bij veel mensen tot grote angst. Kan het onderzoek van Enny Das ons ook inzicht geven in hoe we om kunnen gaan met corona? Hoe kunnen we beter leren omgaan met gevoelens van dreiging en onzekerheid?

In een korte lezing vertelt Enny Das alles over de nieuwste inzichten omtrent onze ambivalente omgang met de dood. Na de lezing is er via de chat gelegenheid tot het stellen van vragen.

Over de spreker

Enny DasEnny Das  is hoogleraar Communicatie en beïnvloeding aan de faculteit Letteren. Haar onderzoek is met name gericht op het communiceren over gezondheid, bijvoorbeeld de effecten op de gezondheid naar aanleiding van de communicatie tussen arts en patiënt.