Zoek in de site...

20|11|16 Niet meer het predicaat katholiek. Wat nu? | Academic Affairs met vicevoorzitter van het college van bestuur Wilma de Koning en universiteitshistoricus Jan Brabers

Niet meer het predicaat katholiek. Wat nu? | Academic Affairs met vicevoorzitter van het college van bestuur Wilma de Koning en universiteitshistoricus Jan BrabersNiet meer het predicaat katholiek. Wat nu? | Academic Affairs met vicevoorzitter van het college van bestuur Wilma de Koning en universiteitshistoricus Jan Brabers | Maandag 16 november 2020 | 12.15 – 13.15 uur | Online bij Radboud Reflects | Radboud Reflects en de Radboud Universiteit

Podcast | Voxweb: 'Nieuwe universitaire identiteit pas in 2023 bepaald' | English review

Aankondiging - De Nederlandse Bisschoppenconferentie heeft besloten om het predicaat ‘katholiek’ van de Stichting Katholieke Universiteit (SKU), de toezichthouder van Radboud Universiteit en Radboudumc, in te trekken. De bisschoppen vinden dat ze te weinig invloed hebben op de samenstelling van het stichtingsbestuur. Wat betekent dit voor de Radboud Universiteit? Heeft het effect op onderwijs, onderzoek en arbeidsvoorwaarden? Verliest de Radboud Universiteit hiermee ook haar katholieke identiteit? Luister naar vicevoorzitter van het college van bestuur Wilma de Koning en universiteitshistoricus Jan Brabers en discussieer zelf ook mee. Zie de volledige aankondigingstekst onderin.

Verslag - Een nieuwe identiteit voor de universiteit?

Vorige maand maakte de Nederlandse Bisschoppenconferentie bekend het predicaat ‘katholiek’ van de Radboud Universiteit in te trekken. Directe aanleiding is een besluit van de Ondernemingskamer waardoor het stichtingsbestuur van de universiteit zelf nieuwe leden mag aanwijzen, zonder inspraak van de bisschoppen. Maar het conflict speelde al langere tijd; het stichtingsbestuur had moeite met het invullen van vacatures, omdat kandidaten volgens de bisschoppen ‘niet katholiek genoeg’ zouden zijn. Ook hebben de bisschoppen en stichtingsbestuur verschillende visies over de wijze waarop de Radboud Universiteit en het Radboudumc invulling zouden moeten geven aan hun katholiciteit. In een online gesprek, onder leiding van programmamaker Liesbeth Jansen, bespraken Wilma de Koning, vicevoorzitter van het college van bestuur, en universiteitshistoricus Jan Brabers de gevolgen van deze beslissing voor de universiteit.

Verrast door besluit

De Koning was verrast toen ze op 20 oktober hoorde dat de Bisschoppenconferentie het predicaat ‘katholiek’ zou intrekken. Het voelde alsof de identiteit van de universiteit werd ontnomen. Reacties die het college van bestuur ontving, waren zowel teleurgesteld als begripvol. De Koning merkte op dat er ook een positieve uitkomst was: het besluit zorgt ervoor dat mensen de ruimte voelen om het gesprek te voeren over de identiteit van de universiteit. Dit is ook een doelstelling van het college van bestuur: met elkaar de dialoog voeren over de identiteit en toekomst van de universiteit.

Jan Brabers sloot zich aan bij De Koning; ook hij was verrast door het besluit en in eerste instantie teleurgesteld. Inmiddels is hij gewend aan de nieuwe situatie. Brabers merkte op dat het besluit minder hoeft te betekenen dan we nu misschien denken: ‘We hebben nog steeds dezelfde identiteit als voorheen.’ Katholicisme heeft daar nog steeds een plaats in.

Een geschiedenis van discussie

Brabers stelde bovendien dat de discussie over de katholieke identiteit geen nieuwe ontwikkeling is. Gedurende het gehele bestaan van de Radboud Universiteit is er al spanning geweest tussen de hoogleraren en de bisschoppen. In de beginjaren was de bemoeienis van de bisschoppen groot. Naarmate de universiteit groeide, deden de bisschoppen steeds een stap verder terug, tot ze zich in de jaren ’60 terugtrokken uit het bestuur en een meer toezichthoudende rol aannamen. De universiteit was zo groot en complex geworden dat de bestuurlijke taken niet langer te combineren waren met het bisschopsambt.

Gevolgen verlies predicaat

Het intrekken van het predicaat ‘katholiek’ heeft formele gevolgen voor de Radboud Universiteit, deelde De Koning mee. Zo mag de universiteit zichzelf niet langer een rooms-katholieke instelling noemen. Concreet zijn de gevolgen echter beperkt, in ieder geval op korte termijn. Zo blijft de Bijzondere Faculteit der Theologie in haar huidige vorm bestaan en verandert er vooralsnog niets aan het onderwijs en onderzoek. De Koning merkte echter wel op dat er voor de lange termijn een aantal vragen openliggen, zoals: blijft het gebed voorafgaand aan promoties? Wordt de diesviering aangepast? Behoudt de universiteit haar naam? Alle opties liggen nog open; De Koning voorziet overigens niet dat de naam ‘Radboud Universiteit’ gaat veranderen.

Huidige invloed katholieke identiteit

Wat is eigenlijk de huidige invloed van het predicaat ‘katholiek’? Volgens De Koning is die terug te zien in de cultuur op de universiteit. Denk aan de studentenkerk, die open staat voor alle religies. Of de slogan van de universiteit: je bent nodig. De Radboud Universiteit biedt daarnaast filosofie aan in al haar programma’s en zet zich sterk in voor duurzaamheidsdoelstellingen. De Koning: ‘We willen een campus zijn waar iedereen zich welkom voelt, waar mensen betrokken zijn met elkaar.’

Is de katholieke identiteit achterhaald?

Een vervolgvraag is echter: hebben we voor deze identiteit wel het katholieke geloof nodig? De Koning stelde dat uit een imago-onderzoek onder alumni enkele jaren terug, bleek dat de katholieke identiteit soms als een negatief aspect wordt gezien. De katholieke invulling in het onderwijs past volgens velen niet meer bij onze tijd. Of dit terecht is, liet De Koning in het midden.

Brabers bevestigde deze constatering. Anderzijds wordt er wel een moderne vertaling gemaakt van de oorspronkelijk katholieke waarden. Waar het eerst om emancipatie van katholieken ging, speelt de Radboud Universiteit nu bijvoorbeeld een rol in de emancipatie van eerstegeneratiestudenten en van vrouwelijke hoogleraren.

De start van een dialoog

Aan het einde van het gesprek werden vragen van het publiek beantwoord. Uit het grote aantal vragen bleek dat het onderwerp leeft onder studenten en medewerkers. Eén van de vragen ging over de formele status als bijzondere universiteit: kan de Radboud Universiteit die behouden, zonder de katholieke identiteit? Volgens De Koning is dat zeker mogelijk, want de universiteit  is een private instelling, niet een publiek orgaan. Maar een terechte vraag is: wat is de reden om de bijzondere status te behouden?

In de afsluitende woorden vertelde De Koning over de vervolgstappen van deze discussie. Er wordt een programma gelanceerd om met de academische gemeenschap de dialoog te voeren over de identiteit van de universiteit. Daarbij zijn uitdrukkelijk ook de bisschoppen van harte uitgenodigd. De Koning stelt dat de Radboud Universiteit trots is op haar geschiedenis en het zonde is om alle goede dingen die de Kerk de universiteit gebracht heeft verloren te laten gaan. Het doel is om bij het honderdjarig bestaan van de universiteit, in 2023, een antwoord te hebben op de vraag over de identiteit van de universiteit. Dat klinkt misschien ver weg, maar zo kan het college van bestuur samen met medewerkers en studenten de tijd nemen die nodig is voor deze belangrijke discussie.

Door: Thijs Meeuwisse

Podcast

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.

Aankondiging

Niet meer het predicaat katholiek. Wat nu? | Academic Affairs met vicevoorzitter van het college van bestuur Wilma de Koning en universiteitshistoricus Jan Brabers

De Nederlandse Bisschoppenconferentie heeft besloten om het predicaat ‘katholiek’ van de Stichting Katholieke Universiteit (SKU), de toezichthouder van Radboud Universiteit en Radboudumc, in te trekken. De bisschoppen vinden dat ze te weinig invloed hebben op de samenstelling van het stichtingsbestuur. Wat betekent dit voor de Radboud Universiteit? Heeft het effect op onderwijs, onderzoek en arbeidsvoorwaarden? Verliest de Radboud Universiteit hiermee ook haar katholieke identiteit? Luister naar vicevoorzitter van het college van bestuur Wilma de Koning en universiteitshistoricus Jan Brabers en discussieer zelf ook mee.

Een lang conflict

Het besluit van de bisschoppen is de uitkomst van een al langer lopend conflict. Het stichtingsbestuur zag zich in haar functioneren belemmerd, doordat vacatures niet konden worden ingevuld omdat potentiële kandidaten door de bisschoppen werden geweigerd omdat zij ‘niet katholiek genoeg’ zouden zijn. Tegelijkertijd constateerden de bisschoppen dat de ideeën over de invulling van de katholiciteit sterk uiteen liepen tussen hun en het stichtingsbestuur. In juli besliste de Ondernemingskamer dat het stichtingsbestuur zélf nieuwe leden mocht aanwijzen, zonder dat de bisschoppen hier een stem in hadden. Dit vormde de directe aanleiding voor het ontnemen van het predicaat ‘katholiek’.

Gevolgen

Wat gaan studenten en medewerkers van het verlies van het predicaat katholiek in de praktijk merken? Gaat er iets fundamenteels verloren? Wat zijn eigenlijk de katholieke waarden uit de traditie waarin onze universiteit geworteld is? Wat betekent dit voor het gebed voor promoties, gaat In dei nomine feliciter uit het wapen? Kan de universiteit nog op een andere manier invulling geven aan haar katholieke traditie?

Vicevoorzitter van het college van bestuur Wilma de Koning en universiteitshistoricus Jan Brabers gaan hierover in gesprek. Als deelnemer kun je via mentimeter zelf ook meediscussiëren: wat is jouw mening? Wat zie jij als de (katholieke) waarden van de Radboud Universiteit? En welke gevaren en kansen zie jij nu het predicaat katholiek door de bisschoppen is ingetrokken? Programmamaker Liesbeth Jansen is gespreksleider.

Over de sprekers

Wilma de KoningWilma de Koning is vicevoorzitter van het college van bestuur van de Radboud Universiteit.



Brabers,-JanJan Brabers is universiteitshistoricus; hij onderzoekt de geschiedenis van de Nederlandse universiteiten in het algemeen en van de Radboud Universiteit in het bijzonder.


Liesbeth JansenLiesbeth Jansen is theoloog en psycholoog. Zij is programmamaker bij Radboud Reflects en leidt het gesprek.




Dit programma fungeert als startpunt van een gespreksronde met de medewerkers en studenten over de identiteit van de Radboud Universiteit. De missie en strategie van de Radboud Universiteit fungeren bij dit gesprek als belangrijk ankerpunt. Wat verliezen we volgens medewerkers en studenten met het predicaat katholiek? Welke kansen ziet de academische gemeenschap tegelijkertijd? Wie willen we als Radboud Universiteit zijn, hoe zien we onze rol in de samenleving en welke (katholieke) waarden liggen hieraan ten grondslag? Hoe geven we invulling aan de bijzondere universiteit?

De Radboud Universiteit is een bijzondere universiteit die voortkomt uit de katholieke emancipatiebeweging uit het begin van de twintigste eeuw. Overeenkomstig deze traditie voelen medewerkers en studenten zich betrokken bij elkaar, bij de samenleving en bij de wereld. De Radboud Universiteit richt zich op de zorg voor elkaar en de wereld om haar heen en zet zich in voor de emancipatie van sociale en culturele minderheden. De Radboud Universiteit wil van betekenis zijn en laat zich daarbij leiden door wetenschappelijke vragen én maatschappelijke uitdagingen: 
https://www.ru.nl/over-ons/overradboud/missie/.

Wil je op de hoogte blijven van de activiteiten van Radboud Reflects? 
Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.

Wil je verder denken over ethische vragen die spelen in jouw organisatie? Bekijk Radboud Reflects Professional – Ethische verdieping voor organisaties.