Zoek in de site...

21|03|18 Verkiezingsstrijd in coronatijd | Actualiteitencollege met parlementair historicus Carla van Baalen, politiek socioloog Take Sipma en politicoloog Andrej Zaslove

Verkiezingsstrijd in coronatijd | Actualiteitencollege met parlementair historicus Carla van Baalen, politiek socioloog Take Sipma en politicoloog Andrej ZasloveVerkiezingsstrijd in coronatijd | Actualiteitencollege met parlementair historicus Carla van Baalen, politiek socioloog Take Sipma en politicoloog Andrej Zaslove | Donderdag 18 maart 2021 | 12.30 – 13.30 uur | Online | Radboud Reflects en VOX

VideoPodcast

"Ik vond het leuk om zo met de actualiteit bezig te zijn en erover geïnformeerd te worden. Goed opgezet." (Uit een deelnemersevaluatie)

Aankondiging - Zijn deze verkiezingen vooral een graadmeter voor de tevredenheid van de bevolking met het coronabeleid van het kabinet? Blijft Rutte stevig in het zadel? En gaat het ondanks alle politieke versplintering mogelijk zijn om een nieuwe regering te vormen? Praat de middag na de laatste verkiezingsdag mee met Radboud-wetenschappers Carla van Baalen, Take Sipma en Andrej Zaslove over de verkiezingsuitslagen, polarisatie en de formatiestrijd in coronatijd. Zie de volledige aankondigingstekst onderin.

Verslag - Kiezen in coronatijd

De verkiezingen van 17 maart 2021 waren historisch: het stemmen vond midden in de coronapandemie plaats. Heeft corona invloed gehad op onze verkiezingen? Welke formaties zijn er mogelijk? En welke invloed zal de versplintering van het politieke landschap hebben? In dit actualiteitencollege van Radboud Reflects in samenwerking met VOX gingen hoogleraar parlementaire geschiedenis Carla van Baalen, politiek socioloog Take Sipma en politicoloog Andrej Zaslove in gesprek over de verkiezingsuitslag, de formatie, populisme en polarisatie.

still_jansen_sipma_zaslove_vanbaalen

Versnippering

Programmamaker Liesbeth Jansen sprak met Sipma over de consequenties van corona en de politieke versnippering. De invloed van corona op deze verkiezingen was volgens Take Sipma nog niet helemaal duidelijk. Onderzoekers verwachtten dat er minder mensen zouden gaan stemmen. Aan het begin van de verkiezingsweek bleek uit onderzoek dat er bij een aantal kiezers zeker een angst voor coronabesmetting bestond. Later bleek dat deze twijfelaars toch zijn gaan stemmen. Uiteindelijk was het aantal stemmers zelfs hoger dan bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2017. Het is volgens Sipma moeilijk te bepalen wat de oorzaak van deze hoge opkomst precies is.

Er zijn maar liefst 17 partijen verkozen. Dit heeft volgens Sipma gevolgen voor de coalitievorming. Met veel verschillende partijen is het lastiger om een blok te vormen. Ook denkt Sipma dat de kleine partijen invloed gaan hebben op de agendasetting in de Tweede Kamer. Zelfs deze kleine partijen kunnen invloed uitoefenen op welke issues in de Kamer besproken worden en op welke trends er wordt ingespeeld.

Populisme

Andrej Zaslove ziet ook een versplintering. Deze vindt plaats bij zowel rechts als links. Op rechts zorgen de Forum voor Democratie en JA21 voor versplintering. Op links zijn dat de nieuwe partijen Volt en BIJ1. Bovendien is Volt een concurrent van D66, omdat beide partijen economisch niet links zijn, maar cultureel wel linkse ideeën uitdragen.

Zijn deze nieuwe partijen populistisch? Volgens Zaslove is dat zeker het geval. Volgens hem is het populisme mede debet aan de versplintering. Toch stelde hij dat de huidige uitslagen niet per se een uitbreiding van het populisme laten zien. Wel zijn er meer populistische partijen bijgekomen om uit te kiezen. “Populisme is een onderdeel van ons systeem en dat blijft,” zei Zaslove. Ook in deze coronacrisis is dit gebleken.

Belangrijke thema’s

Een aantal thema’s kwamen sterk terug in de verkiezingscampagne. Zo werd door VVD, CDA en D66 gestreden om ‘leiderschap’. De weinig inhoudelijke campagne van de VVD richtte zich op het leiderschap van Rutte. In elk debat begon Rutte weer over leiderschap, zei Sipma. Ook denkt Sipma dat Kaag van dit thema profiteerde en Hoekstra juist niet. Kaag kon Rutte namelijk uitdagen op een ander denkbeeld, terwijl Hoekstra in veel ideeën op Rutte lijkt.

Van Baalen stelde dat Kaag een ander profiel heeft, doordat zij zich als vrouwelijke leider profileerde. Aan het einde van de campagne groeide Kaag flink in de peilingen, mede doordat haar ‘vrouwenverhaal’ is gaan meespelen. Volgens Zaslove zijn ook zwevende kiezers wellicht beïnvloed door Kaags campagne op leiderschap. Mensen die twijfelden tussen GroenLinks en D66 hebben misschien toch voor Kaag gekozen, omdat haar leiderschap een rol speelde.

Formatie

Van Baalen presenteerde een aantal formatieopties aan het online publiek. Zij legde uit dat wanneer een coalitie lang heeft gezeten, het minder vanzelfsprekend is dat zij opnieuw samen gaan regeren. Daarom achtte Van Baalen een coalitie van VVD, D66, CU en CDA onwaarschijnlijk. Haar uiteindelijke voorspelling was een samenwerking tussen de VVD, D66 en één van de linkse partijen, zoals Partij voor de Dieren, GroenLinks of Volt. Van Baalen schat de kans echter klein in dat een nieuwe partij zoals Volt mee gaat doen: De parlementaire geschiedenis laat zien dat als een volledig nieuwe partij regeringsverantwoordelijkheden krijgt, dit niet goed uitpakt.

Hoewel de PVV de derde partij van Nederland is geworden, zijn de sprekers het erover eens dat het onwaarschijnlijk is dat de partij van Wilders mee zal regeren. De positie van de partij is de afgelopen weken verslechterd. Volgens Sipma is het interessant dat de PVV tijdens de campagne duidelijk maakte dat Rutte dit keer niet om hen heen zou kunnen, maar direct nadat de uitslagen binnen waren voor de oppositie koos. Van Baalen noemt nog een ander argument waarom de kans klein is dat de PVV mee gaat doen. Het CDA en de VVD hebben namelijk geen goede herinnering aan de gedoogcoalitie met de PVV.

Door: Inge de Vries

Video

Podcast

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.

Aankondiging

Verkiezingsstrijd in coronatijd | Actualiteitencollege met parlementair historicus Carla van Baalen, politiek socioloog Take Sipma en politicoloog Andrej Zaslove

Zijn deze verkiezingen vooral een graadmeter voor de tevredenheid van de bevolking met het coronabeleid van het kabinet? Blijft Rutte stevig in het zadel? En gaat het ondanks alle politieke versplintering mogelijk zijn om een nieuwe regering te vormen? Praat de middag na de laatste verkiezingsdag mee met Radboud-wetenschappers Carla van Baalen, Take Sipma en Andrej Zaslove over de verkiezingsuitslagen, polarisatie en de formatiestrijd in coronatijd.

Coronastemming

We zouden het in alle corona-hectiek haast vergeten, maar op woensdag 17 maart 2021 zijn alweer de Tweede Kamerverkiezingen. Kabinet Rutte-III heeft een roerige regeerperiode gehad: klimaatstakingen, de stikstofcrisis, de toeslagen-affaire en natuurlijk de corona-epidemie.

Ondanks de corona-maatregelen gaan de verkiezingen door. Er wordt digitaal campagne gevoerd, het stemmen is uitgesmeerd over meerdere dagen, en ouderen kunnen stemmen per post. Met politiek socioloog Take Sipma verkennen we hoe Nederland gestemd heeft. Heeft corona een impact gehad op de opkomst? Wat zijn meest opvallende electorale verschuivingen? En hebben nieuwe partijen een voet aan de grond kunnen krijgen?

Polarisatie

De afgelopen maanden zagen we veel protesten en burgers die wantrouwend keken naar de politiek en naar elkaar. Politicoloog Andrej Zaslove duidt de politieke polarisatie in de samenleving. Zagen we dit ook terug in de politieke campagnes? In hoeverre heeft de pandemie de kiezers in de handen gedreven van de populisten? En wat verklaart nu toch het succes en de ogenschijnlijke onkwetsbaarheid van Mark Rutte?

Formatiestrijd

Parlementair historicus Carla van Baalen geeft haar visie op de formatie. Opnieuw lijkt de versplintering in de politiek zich voort te zetten. De kans is opnieuw groot dat er een meerderheidskabinet van +4 partijen moet komen. Wat zijn waarschijnlijke combinaties? Zijn de meningsverschillen te overbruggen? En wat zijn de grootste politieke uitdagingen waar een nieuwe regering voor zou komen te staan?

Pak je lunch en sluit tijdens je middagpauze aan bij het gesprek. Doe mee en stel je vragen aan de sprekers via Mentimeter. Gespreksleider Liesbeth Jansen verweeft ze in het gesprek tussen haar en de sprekers.

Over de sprekers

Carla van BaalenCarla van Baalen is hoogleraar Parlementaire geschiedenis, directeur van het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG) van de Radboud Universiteit . Ze doet onder meer onderzoek naar kabinetsformaties, staatsrechtelijke vernieuwingen, de staat van het parlement en emoties in de politiek.

Take SipmaTake Sipma is politiek socioloog aan de Radboud Universiteit. Hij doet onder andere onderzoek naar stemgedrag, radicaal rechts en politieke houdingen. Daarnaast houdt hij zich bezig met de dataverzameling van het Nationaal Kiezeronderzoek (NKO).


Andrej ZasloveAndrej Zaslove is politicoloog aan de Radboud Universiteit. Hij doet onderzoek naar populisme en politieke partijen.



Wil je op de hoogte blijven van de activiteiten van Radboud Reflects? Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief. Wil je verder denken over ethische vragen die spelen in jouw organisatie? Bekijk Radboud Reflects Professional – Ethische verdieping voor organisaties.