Zoek in de site...

22|12|06 Europa: solidair of solitair? | Gesprek met voormalig president van de Europese Raad Herman Van Rompuy

Terugblik Europa: solidair of solitair? | Gesprek met voormalig president van de Europese Raad Herman Van RompuyEuropa: solidair of solitair? | Gesprek met voormalig president van de Europese Raad Herman Van Rompuy | Dinsdag 6 december 2022 | 20.00 – 21.30 uur | De Lindenberg, Nijmegen | Radboud Reflects, Faculteit der Managementwetenschappen en Faculteit der Rechtsgeleerdheid

Video | Podcast | VOX: Herman Van Rompuy, éminence grise van de Europese politiek, geeft lezing in Nijmegen

"Zeer inspirerend! Fantastische spreker met een fijne manier van vertellen en evidente wijsheid" (uit een deelnemersevaluatie)

Aankondiging - De oorlog in Oekraïne, corona, toenemende vluchtelingenstromen, uittredende lidstaten en inperking van democratie. Het is een gevaarlijke cocktail die de stabiliteit in Europa kan ondergraven. Staan we aan de vooravond van het einde van de Europese Unie? Of bieden deze crises kansen om richting een sterker en socialer Europa te bewegen? Kom en luister naar voormalig president van de Europese Raad Herman Van Rompuy over de betekenis en het belang van solidariteit in Europa. Zie de volledige aankondigingstekst onderin.

Verslag - Europa: een balans tussen solidariteit en autonomie

Europa is in crisis. De eurocrisis, de Brexit, de vluchtelingencrisis, de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne zijn een paar voorbeelden van (lopende) problematiek in Europa. Het zijn allemaal beproevingen voor de solidariteit binnen Europa. Vanuit verschillende landen begint het anti-Europese geluid steeds harder te klinken. Staan we aan de vooravond van het einde van de Europese unie? Of bieden deze crises perspectieven voor een sterker en socialere Europese Unie?

In een programma van Radboud Reflects, de Faculteit der Managementwetenschappen en de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Radboud Universiteit ging voormalig voorzitter van de Europese Raad Herman Van Rompuy in op deze thema’s. Na een korte lezing ging Van Rompuy in gesprek met drie Radboudwetenschappers die zich met Europese vraagstukken bezighouden: politicoloog Indra Römgens, jurist Kris van der Pas en politiek historicus Joost Rosendaal.

Herman Van Rompuy - Foto Ramon Tjan

Saamhorigheid als doel

Herman Van Rompuy benadrukte het belang van de Europese Unie, niet alleen voor onderwijs, maar op alle grote thema’s die in de politiek spelen. ‘Samen’ is voor de Unie een kernwoord. De Unie is gecreëerd om een afhankelijkheid van elkaar te maken, in de vorm van een ‘common destiny’. De economie is altijd een middel, geen doel op zich. Er is niet alleen een gemeenschappelijke markt en munt, maar er wordt ook nagedacht over thema’s die voorbij de economie gaan, zoals: onderwijs, veiligheid en duurzaamheid.

Binnen de Europese Unie ontstaat er door deze samenwerking een wisselwerking tussen autonomie van lidstaten en solidariteit met andere landen. Van Rompuy benadrukte dat deze wisselwerking tijdens een crisis extra goed naar voren komt. Tijdens een crisis wordt duidelijk dat het nationaal belang en de algehele welvaart in de Europese Unie met elkaar kunnen botsen. We zien echter ook dat bepaalde crises juist zorgen voor méér solidariteit, zoals we zagen in de coronacrisis. Duitsland was toen juist solidair naar zwaar getroffen landen zoals Italië.

Geen geldkwestie, maar gedeelde zorgen

Hierdoor lijkt het erop dat solidariteit dus vooral van economisch belang is, maar solidariteit gaat niet altijd om geld, stelde Van Rompuy. Zo is de vluchtelingenstroom een Europees probleem, maar zijn er toch landen die door hun geografische ligging de grootste last dragen. Er moet echter ook met een blik van solidariteit naar het onderwerp gekeken worden, de grenzen van de oeverlanden zijn zo uitgestrekt dat ze moeilijk te bewaken zijn. Op welke manier moeten de landen geholpen worden die de zwaarste last van migratie te dragen? Wat vaak wordt vergeten, is dat de wetgeving rondom grensbewaking en migratie zijn ingevoerd in een tijd waarin er niet werd gerekend op zulke grote aantallen van vluchtelingen. Om zomaar deze regels te veranderen, is eensgezindheid nodig, maar deze is vaak niet aanwezig door het feit dat de belangen zo verschillen.

De Europese Unie moet telkens inspelen op deze verschillende belangen. Zowel op economisch vlak als hierbuiten zijn er lidstaten die het onderspit delven. Van Rompuy noemde naast migratie ook duurzaamheid, digitalisering en de Covid-19-crisis als thema’s waarover onenigheid bestaat. De kloven die bestaan binnen deze thema’s leiden tot spanningen binnen een land, maar ook tussen (Europese) landen. Toch zal het nodig zijn voor Europese landen om zich te verenigen. De problemen van deze tijd, zo bewijst de Brexit, zijn niet meer alleen op te lossen. Maar voor zo’n grootschalige samenwerking moet veel werk worden verzet. Zo sluit Van Rompuy af: solidariteit buiten de eigen kring vereist een inspanning, en dit is waar de ethiek begint.

Gaard Kets, Herman Van Rompuy, Indra Römgens, Kris van der Pas, Joost Rosendaal

In gesprek

Na zijn lezing ging Van Rompuy in gesprek met drie wetenschappers van de Radboud Universiteit. Indra Römgens is politicoloog en doet onderzoek naar de poging(en) van de Europese Unie om gezamenlijke belasting te heffen voor bedrijven. Zij ging met Van Rompuy in gesprek over de lage belastingen voor bedrijven in sommige Europese landen. Het is lastig om een algemene belasting te implementeren in de Europese Unie. De lage belastingen gaan volgens hem inderdaad wel in tegen de filosofie van solidariteit, maar de autonomie voor landen om hun eigen belastingsysteem, met hun eigen geschiedenis en regels te bepalen is een belangrijke kernwaarde van de Europese Unie.

Lindenbergzaal bij lezing Herman Van Rompuy

Juriste Kris van der Pas en Herman  Van Rompuy gingen in gesprek over een solidaire regelgeving omtrent migratie. Het migratieprobleem blijft volgens Van Rompuy een lastig vraagstuk. Het enige waar ze in Europa eensgezind over zijn is dat de grenzen beter beveiligd moeten worden. Het buiten houden van mensen van buiten Europa lijkt in dit geval gemakkelijker dan een overeenkomst over omgang met deze immigranten te vinden.

Ten slotte ging Van Rompuy met historicus Joost Roosendaal in gesprek over culturele verscheidenheid en solidariteit. Van Rompuy ging in op deze spanning tussen een gewenste gemeenschappelijkheid en een grote verscheidenheid aan culturen. Voor Van Rompuy is het behouden van cultuur een belangrijk aspect voor de Europese Unie. Zo worden alle 26 talen binnen de Europese Unie gerespecteerd en gebruikt in beleidsdocumenten. Met het behouden van eigenheid van culturen kan men een gemeenschappelijke lotsbestemming blijven waarderen.

Door: Beau Vroone

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.

Video

Podcast


Aankondiging

Europa: solidair of solitair? | Gesprek met voormalig president van de Europese Raad Herman Van Rompuy

De oorlog in Oekraïne, corona, toenemende vluchtelingenstromen, uittredende lidstaten en inperking van democratie. Het is een gevaarlijke cocktail die de stabiliteit in Europa kan ondergraven. Staan we aan de vooravond van het einde van de Europese Unie? Of bieden deze crises kansen om richting een sterker en socialer Europa te bewegen? Kom en luister naar voormalig president van de Europese Raad Herman Van Rompuy over de betekenis en het belang van solidariteit in Europa.

Crises

Europa gaat door een diepe crisis. Kunnen we nog solidair zijn met andere Europese landen nu onze veiligheid onder druk staat en ideologisch en economisch conflict aan de orde van de dag zijn? Herman Van Rompuy beschouwt de huidige staat van de Europa en verkent hoe de lidstaten deze crises het hoofd kunnen bieden. Welke concrete veranderingen zijn noodzakelijk om Europa sterker, socialer en meer solidair uit deze crises te laten komen? Wat is een rechtvaardigere en eerlijke manier om samenwerking in de Unie vorm te geven? En hoe moeten we omgaan met ideologische botsing tussen liberale landen en de Visegrad-landen (Hongarije, Tsjechië, Slowakije en Polen) waar mensenrechten met de voeten getreden dreigen te worden?

Solidariteit

In een korte lezing zet Herman Van Rompuy zijn visie op solidariteit in Europa uiteen. Vervolgens gaat hij in gesprek met drie Radboudwetenschappers die zich met Europese en culturele vraagstukken bezighouden: politicoloog Indra Römgens, jurist Kris van der Pas en politiek historicus Joost Rosendaal. Zij gaan in gesprek over o.a. migratie, eerlijke economische samenwerking, de rechtstaat in Europa, veiligheid en cultureel zelfbehoud. Politicoloog Gaard Kets is de gespreksleider.

Haiku-wedstrijd

Naast voormalig president van de Europese Raad is Herman Van Rompuy bekend als dichter van haikupoëzie. In aanloop naar deze bijzondere avond organiseren we een haiku-wedstrijd met als thema De toekomst van Europa. De drie mooiste haiku’s zullen tijdens de avond worden voorgedragen. Dus: zit je vol ideeën over de toekomst van Europa, en heb je een poëtisch hart en dito pen? Stuur je inzending dan naar info@reflects.ru.nl.

Over de sprekers

Herman van RompuyHerman Van Rompuy is Belgisch politicus en voormalig voorzitter van de Europese Raad. Hij studeerde filosofie en economie aan de Katholieke Universiteit Leuven. Hij was premier van België, maar is vooral bekend geworden als de eerste permanente voorzitter van de Europese Raad (‘de president van Europa’) (2009-2014). Hij schreef verschillende boeken over politiek, cultuur en de toekomst van Europa. Zo verschenen van zijn hand Europa in de Storm (2014), Anti-Memoires (2018) en Mijmeringen (2021).

Indra RömgensIndra Römgens is politicoloog en promovendus aan de Radboud Universiteit en Roskilde University. Ze doet onderzoek naar Europese samenwerking en de politieke besluitvorming op het gebied van harmonisatie van winstbelasting.


Kris van der PasKris van der Pas is jurist en promovendus Europees Recht en Migratierecht aan de Radboud Universiteit. In haar onderzoek kijkt ze naar de manier waarop ngo’s en belangengroepen strategisch procederen op het gebied van asielrecht in Europa.

Joost RosendaalJoost Rosendaal is historicus en universitair docent Politieke cultuurgeschiedenis aan de Radboud Universiteit. In zijn onderzoek kijkt hij o.a. naar politiek-culturele processen zoals revolutionaire bewegingen (in o.a. Nederland en Frankrijk in de achttiende eeuw) en doet hij internationaal vergelijkend onderzoek naar de Tweede Wereldoorlog.

Gaard KetsGaard Kets is politicoloog en universitair docent Politieke Theorie aan de Radboud Universiteit. Hij is doet onderzoek naar de Duitse revolutie van 1918. Daarnaast onderzoekt hij de interacties tussen verschillende sociale groepen binnen revolutionaire bewegingen, en het repertoire dat wordt gebruikt om politiek te beoefenen.

Dit is een programma van Radboud Reflects en Faculteit der ManagementwetenschappenFaculteit der Rechtsgeleerdheid van de Radboud Universiteit.


Wil je op de hoogte blijven van de activiteiten van Radboud Reflects? 
Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief. Wil je verder denken over ethische vragen die spelen in jouw organisatie? Bekijk Radboud Reflects Professional – Ethische verdieping voor organisaties.

Draag je Radboud Reflects een warm hart toe? Doneer dan via iDeal.

Kom je vaker naar de lezingen van Radboud Reflects? Dan is een Radboud Reflects-abonnement misschien interessant.

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.