Zoek in de site...

31|03|22 The War in Ukraine – A Legal Perspective | Current Affairs Lecture by legal scholar Lize Glas

The War in Ukraine – A Legal Perspective | Current Affairs Lecture by legist Lize GlasThe War in Ukraine – A Legal Perspective | Current Affairs Lecture by legal scholar Lize Glas | Thursday 31 March 2022 | 12.30 - 13.15 hrs| Collegezalencomplex, CC1, Radboud University | Radboud Reflects, Faculty of Law and VOX

Podcast

Announcement - The Russian invasion of Ukraine has been described as a manifest violation of international law. The term ‘war crimes’ is being used to describe the extreme violence afflicted onto civilian targets by the Russian military forces. Russia has even officially been expelled from the Council of Europe, and subjected to numerous sanctions. What further response can international law offer in the face of this conflict? Come and listen to legal scholar Lize Glas, who offers a legal perspective on the war in Ukraine. See full annnouncement below.

Verslag - Rusland voor de rechter?

Naar aanleiding van de Russische invasie van Oekraïne organiseerde Radboud Reflects in samenwerking met VOX de afgelopen maand een aantal lunchlezingen over verschillende onderwerpen gerelateerd aan deze oorlog. In deze vierde en laatste actualiteitenlezing  in samenwerking met ook de Faculteit der Rechtsgeleerdheid, werd de juridische dimensie van de oorlog besproken. Rechtsgeleerde Lize Glas gaf een lezing over of Rusland juridisch verantwoordelijk kan worden gehouden voor het starten van deze oorlog. Na afloop kreeg het publiek nog de kans om vragen te stellen aan de spreker.

Lize Glas (1) - TedVA

Een illegale oorlog

Lize Glas trapte haar lezing af met een ‘crash course juridisch taalgebruik’. Hierin besprak zij vier verschillende vormen van internationaal recht. ‘Allereerst heb je het jus ad bellum. Dit zijn de regels over of een staat een oorlog mag beginnen tegen een andere staat’, begon Glas. Daarnaast bestaat er het internationaal humanitair recht, waarvan het doel is om de negatieve gevolgen van oorlog zo veel mogelijk te beperken. Ten derde zijn er nog de internationale mensenrechten, die niet alleen tijdens oorlog spelen maar ook in tijden van vrede van toepassing zijn. Tot slot benoemde Glas internationaal strafrecht. ‘Hierbij worden niet staten maar specifieke individuen veroordeeld voor bijvoorbeeld oorlogsmisdaden.’

Aan de hand van deze vormen van recht beantwoordde Lize Glas twee vragen. Ten eerste: is de oorlog in Oekraïne legaal? 'Het antwoord hierop is nee. Het is enkel legaal om een oorlog te starten uit zelfverdediging, of als de oorlog geautoriseerd is door de VN veiligheidsraad.’ Van beide zaken is geen sprake met betrekking tot de invasie van Oekraïne. Ten tweede: is het legaal wat er binnen de oorlog gebeurt? Ook hierop is het antwoord nee, stelde Glas. ‘In de laatste weken is gebleken dat Rusland burgerdoelwitten als ziekenhuizen bombardeert, dit is illegaal onder internationaal humanitair recht. Daarnaast worden internationale mensenrechten geschonden: het recht op leven van Oekraïners staat op het spel.’

Lize Glas (2) - TedVA

Van gerechtshof tot strafhof

Vervolgens stelde Lize Glas zich een derde vraag: wat kan er – op juridisch vlak – gedaan worden aan de oorlog? Hierbij wijdde zij uit over de rol die mogelijk weggelegd is voor verschillende internationale gerechtshoven. Zo besprak zij of International Gerechtshof in Den Haag, dat zich bezighoudt met geschillen tussen staten, Rusland zou kunnen veroordelen voor de invasie. ‘Hoewel Rusland de jurisdictie van het Gerechtshof niet erkent, probeert Oekraïne nu aan de hand van het vanuit het genocideverdrag Rusland te veroordelen.’ Dit kan doordat Rusland en Oekraïne allebei dit verdrag onderschrijven, en geschillen hierover bij het Gerechtshof komen. ‘Een probleem blijft echter dat het onwaarschijnlijk is dat Rusland naar het oordeel zal luisteren.’ Hiernaast sprak Glas over de mogelijkheid om individuele, machthebbende Russen als Poetin aan het Internationaal Strafhof te veroordelen. ‘Ook hier blijft het een probleem dat de veroordeelde aanwezig moet zijn op het Strafhof in Den Haag, en Poetin zal zich niet overgeven aan het Internationaal Strafhof.’

Tot slot sprak Glas over de rol van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. ‘Dit is een van de enige gerechtshoven waar individuen hun eigen staat voor de rechter kunnen slepen’, vertelde Glas. ‘Dit gebeurt veel. Vorig jaar spanden wel tienduizend Russen een zaak aan tegen de Russische staat.’ Oekraïne valt vooralsnog echter niet onder Russische grondgebied, waardoor Oekraïense burgers Rusland niet kunnen aanklagen bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. ‘Daarnaast maakt Rusland, naar aanleiding van de oorlog, geen deel meer uit van de Europese Raad. Het Europees Hof valt hieronder. De kans is dus opnieuw groot dat Rusland niet zou luisteren naar een oordeel van het Hof.’ Glas concludeerde dat er op juridische vlak dus niet veel gedaan kan worden om de invasie van Rusland te stoppen. ‘Wat dit soort rechtszaken wel doen, is dat ze tot onderzoek leiden. Als feiten naar boven gehaald worden, kan dat erkenning geven voor de slachtoffers. Het is niet veel, maar het is iets.’

Waarheidscommissies en de Raad van Europa

Naar aanleiding van een vraag uit het publiek over alternatieve manieren om Rusland verantwoordelijk te houden voor de oorlog, sprak Lize Glas nog over mogelijkheid van een waarheids- en verzoeningscommissie. ‘Het doel hiervan is niet strafrechtelijke vervolging, maar verzoening tussen daders en slachtoffers. Hierbij doen beide partijen hun verhaal, en bieden daders excuses aan.’ Of dit een goede optie is, ligt overigens volledig bij wat slachtoffers willen, stelde Glas. Daarnaast werd er gevraagd waarom de Raad van Europa ervoor koos om het lidmaatschap van Rusland op te heffen. Dit had volgens Glas met name te maken met de legitimiteit van de Raad. ‘Rusland is al meerdere landen binnengevallen in de laatste jaren, dus je kunt je afvragen waarom precies deze invasie de druppel is’, beaamde Glas. ‘Maar de Raad van Europa zou zijn legitimiteit verliezen als Rusland er een deel van zou blijven. Rusland schendt hiermee namelijk de basisprincipes van deze organisatie.’

Door Ellen Theuws

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.

Podcast

Announcement

The War in Ukraine – A Legal Perspective | Current Affairs Lecture by legal scholar Lize Glas

Nederlands volgt Engels. 

The Russian invasion of Ukraine has been described as a manifest violation of international law. The term ‘war crimes’ is being used to describe the extreme violence afflicted onto civilian targets by the Russian military forces. Russia has even officially been expelled from the Council of Europe, and subjected to numerous sanctions. What further response can international law offer in the face of this conflict? Come and listen to legal scholar Lize Glas, who offers a legal perspective on the war in Ukraine.

Breaking international law

When Russia attacked Ukraine, it violated one of the cornerstones of international law: article 2.4 of the UN Charter. This article prohibits the use of force against the territorial integrity or independence of any state. The Council of Europe subsequently decided that Russia should no longer be a member. In the weeks that followed, president Putin continued to prove that he disregards international law designed to protect states, civilians and children from military aggression. Does Europe have judicial tools to prosecute Russia for human rights violations? And can a nation or government be held responsible, or is president Putin himself the one who should be legally prosecuted for what is taking place in Ukraine?

Justification

At the same time international law is used by Putin as justification for the attack on Ukraine. Referring directly to the UN Charter, he described the invasion as an act of self-defense, necessary to protect both Russia and the separatists in the Donbas region from an impending assault by Ukraine’s government and NATO. On what basis is Putin using international law as a justification for Russia’s actions? What legal action can be taken against a political leader who disregards international law, while at the same time instrumentalizing it for his own purposes? In this fourth Current Affairs lecture on the war in Ukraine, legal scholar Lize Glas provides a legal perspective on the invasion.

Come, listen and ask your questions during your lunch break.

About the speaker

Lize GlasLize Glas is associate professor of international and European law at Radboud University. Her research includes the European Convention on Human Rights and the procedures of the European Court of Human Rights.

NEDERLANDS

De Russische invasie van Oekraïne wordt een duidelijke schending van het internationaal recht genoemd. De term ‘oorlogsmisdaden’ wordt gebruikt om het extreme geweld te beschrijven dat door de Russische strijdkrachten gebruiken tegen burgerdoelen. Rusland is zelfs officieel uit de Raad van Europa gezet en onderworpen aan talloze sancties. Welk verder antwoord kan het internationaal recht bieden ten aanzien van dit conflict? Kom luisteren naar jurist Lize Glas, die een juridisch perspectief biedt op de oorlog in Oekraïne.

Schending van het internationaal recht

Toen Rusland Oekraïne aanviel, schond het een van de hoekstenen van het internationaal recht: artikel 2.4 van het VN-Handvest. Dit artikel verbiedt het gebruik van geweld jegens de territoriale integriteit of onafhankelijkheid van een staat. De Raad van Europa heeft vervolgens besloten dat Rusland geen lid meer mag zijn. In de weken die volgden, bewees president Poetin dat hij zich niets aantrekt van het internationaal recht dat bedoeld is om staten, burgers en kinderen te beschermen tegen militaire agressie. Heeft Europa de juridische gereedschappen om Rusland te vervolgen voor mensenrechtenschendingen? En kan een natie of regering verantwoordelijk worden gehouden, of is president Poetin zelf degene die wettelijk moet worden vervolgd voor wat er in Oekraïne gebeurt?

Rechtvaardiging

Tegelijkertijd gebruikt Poetin het internationaal recht als rechtvaardiging voor de aanval op Oekraïne. Rechtstreeks verwijzend naar het VN-Handvest, beschreef hij de invasie als een daad van zelfverdediging, noodzakelijk om zowel Rusland als de Russische separatisten in de Donbas-regio te beschermen tegen een dreigende aanval door de Oekraïense regering en de NAVO. Op basis waarvan gebruikt Poetin het internationaal recht om de acties van Rusland te rechtvaardigen? Welke juridische stappen kunnen worden ondernomen tegen een politiek leider die het internationaal recht met voeten treedt en het tegelijkertijd voor zijn eigen doeleinden gebruikt? In dit vierde actualiteitencollege over de oorlog in Oekraïne geeft jurist Lize Glas een juridisch perspectief op de invasie.

Kom luisteren en stel je vragen tijdens je lunchpauze.

Over de spreker

Lize-GlasLize Glas is universitair hoofddocent Internationaal en Europees Recht aan de Radboud Universiteit. Haar onderzoek omvat onder meer het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de procedures van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

Draag je Radboud Reflects een warm hart toe? Doneer dan via iDeal.

Kom je vaker naar de lezingen van Radboud Reflects? Dan is een Radboud Reflects-abonnement misschien interessant.

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.