Zoek in de site...

J.M.M. Maeijer

Josephus Martinus Maria Maeijer is op 14 januari 1932 te Breda geboren. Hij studeerde rechten aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. Na het behalen van zijn meesterstitel in 1954 heeft hij een jaar in Poitiers gestudeerd. Hij werd daarna rechterlijk ambtenaar (in opleiding) in Amsterdam en Breda en vanaf 1962 advocaat te Arnhem. In hetzelfde jaar is hij bij de Nijmeegse hoogleraar in het burgerlijke recht W.C.L. van der Grinten (1913-1994) gepromoveerd op een privaatrechtelijke studie, getiteld Matiging van schadevergoeding. Maeijer werd een jaar later benoemd tot hoogleraar handelsrecht en internationaal privaatrecht aan zijn alma mater. Het laatste onderdeel van zijn leeropdracht werd in 1964 vervangen door het burgerlijke recht. Van 1989 tot 1997 was hij hoogleraar handelsrecht.

Maeijer

Maeijer zou zich ontwikkelen tot één van de Nederlandse coryfeeën op het gebied van het vennootschaps- en ondernemingsrecht. Zijn publicaties beperken zich evenwel niet alleen tot dit rechtsgebied. Hij publiceerde - behalve over het burgerlijke recht - over het verzekeringsrecht, het intellectuele eigendomsrecht en het medische recht. Met deze breedte staat hij in de Nijmeegse traditie van E.J.J. van der Heijden (1885-1941), P.W. Kamphuisen (1897-1961) en Van der Grinten, die ook aandacht hadden voor meer terreinen binnen het privaatrecht. Met Van der Grinten richtte Maeijer in 1966 het Van der Heijden Instituut op als studiecentrum voor rechtspersonen- en vennootschapsrecht. Binnen de Nijmeegse faculteit heeft hij menige bestuursfunctie vervuld. Hij was van 1973 tot 1981 vice-decaan en van 1983 tot 1987 decaan. Hij was veelvuldig actief buiten de faculteit. Sedert 1968 was Maeijer lid van de Commissie Vennootschapsrecht. Hij was van 1992 tot 2005 voorzitter. In deze hoedanigheid heeft hij zijn stempel gedrukt op een groot aantal fundamentele ontwikkelingen in het vennootschapsrecht. Ook is hij de ontwerper van de nieuwe regeling voor de personenvennootschappen. Maeijer was tevens van 1980 tot 1992 voorzitter van de Vereeniging Handelsrecht.

In de traditie van Van der Heijden, Kamphuisen en Van der Grinten beschouwt Maeijer de redelijkheid en billijkheid als de grondnorm van het privaatrecht. Hij heeft verschillende malen op het grote belang van deze norm gewezen (bijvoorbeeld in zijn proefschrift), die uiteindelijk voor het vennootschapsrecht is geconcretiseerd in art. 2:8 BW. Een ander begrip, dat altijd Maeijers belangstelling heeft gehad, is het vennootschappelijk belang, het zelfstandige belang dat een vennootschap heeft bij haar eigen bestaan en dat dient te worden onderscheiden van bijvoorbeeld de belangen van de aandeelhouders. Het vennootschappelijk belang bevordert de continuïteit binnen de onderneming. Zijn Nijmeegse oratie uit 1963, Het belangenconflict in de naamloze vennootschap, is onder meer aan dit begrip gewijd. Het bekendst is Maeijer in de juridische wereld geworden door zijn bewerkingen van drie Asser-delen, waarmee hij het gehele vennootschaps- en rechtspersonenrecht bestrijkt. Deel 2-II – in een eerdere versie bewerkt door Van der Grinten – is gewijd aan de rechtspersoon, deel 2-III handelt over de NV en de BV en deel 5-V betreft de personenvennootschappen: de maatschap, de VOF en de CV. Sinds 1978 verschijnen van Maeijers hand annotaties in de Nederlandse Jurisprudentie. Zij hebben grote invloed uitgeoefend op de praktijk en doen dat nog steeds.

Vanwege zijn wetenschappelijke verdiensten is Maeijer in 1981 benoemd tot lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. In hetzelfde jaar ontving hij een eredoctoraat in Poitiers. Op 7 maart 2005 begiftigde de Minister van Justitie hem bij zijn terugtreden als voorzitter van de Commissie Vennootschapsrecht met de Justitie-penning, nadat hij in 1989 was benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw.

Bronnen:

H.J.M.N. Honée e.a. (red.), Van vennootschappelijk belang. Opstellen aangeboden aan Prof. mr. J.M.M. Maeijer ter gelegenheid van zijn 25-jarig ambtsjubileum als hoogleraar aan de Katholieke Universiteit Nijmegen, Zwolle 1988 (bibliografie tot 1988, vanaf p. XV e.v.); J.B.A.M. Brabers, De Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Katholieke Universiteit Nijmegen, 1923-1982, Nijmegen 1994; L. Timmerman, Prof. mr. J.M.M. Maeijer; jurist en mens van longue durée, in: RM Themis 2005-3, p. 141 e.v.