Het zijn roerige tijden voor de besturen in het hoger onderwijs. Niet alleen vanwege de bezuinigingen, ook door de aanhoudende ongewisse tijdingen vanuit de Verenigde Staten. Zo zijn wetenschappers van de Wageningen University overvallen door een enquête vanuit de VS met vragen over bijvoorbeeld hun samenwerking met ‘communistische, socialistische of totalitaire partijen, of met enige andere partij die anti-Amerikaanse opvattingen aanhangt’. Graag antwoorden met ‘ja’ of ‘nee’. ‘Die vragenlijst heeft onze universiteit nog niet bereikt’, zegt Van Huffelen. ‘We hebben als gezamenlijke universiteiten al de oproep gedaan om deze vragen níet te beantwoorden.’
De situatie voor menig wetenschapper uit de VS is inmiddels zó nijpend, dat wordt uitgezien naar een wetenschappelijk asiel. Met name onderzoeksvelden als klimaat en gender worden op de korrel genomen, waarna sommige Europese instellingen al actie ondernemen hun Amerikaanse collega’s een thuis te bieden. Nederland blijft hierbij achter, ageert bijvoorbeeld de politieke partij Volt, die oproept snel werk te maken van een welkom voor geknevelde Amerikaanse talenten.
Zet de Radboud Universiteit de deuren open? ‘Het hoort bij onze traditie, en bij de traditie van de stad om mensen in problemen welkom te heten.’ Concrete verzoeken liggen er nog niet, en bovendien zijn de Nederlandse universiteiten nog doende een manier te vinden zo’n welkom te financieren, aldus Van Huffelen, die ook een kanttekening plaatst: ‘Aan de ene kant wordt ons door de regering gevraagd te bezuinigen en aan de andere kant om plek te maken voor Amerikaanse wetenschappers.’ Inmiddels ligt er een brief van de minister en is ook de inzet van onderzoeksfinancier NWO bekend. ‘Samen met NWO gaan wij bekijken hoe onze universiteit een bijdrage kan leveren.’
Lobby in Den Haag
De laatste reddingsboei om de bezuinigingen af te wenden ligt in de Eerste Kamer, die hierover deze week debatteerde, met de stemming begin april. Natuurlijk maakte Van Huffelen op 25 maart haar opwachting bij dit debat in Den Haag (zie foto’s), niet alleen als collegevoorzitter, maar ook vanwege haar Haagse achtergrond, onder meer als Senator en twee keer een staatssecretariaat, in de kabinetten Rutte-III en -IV. Geen collegevoorzitter is zo gepokt en gemazeld in de politiek als zij. ‘Dat helpt natuurlijk wel in mijn gesprekken in Den Haag.’
De sleutel in het bezuinigingsdebat ligt bij het CDA, analyseert Van Huffelen. Ze loopt al weken de longen uit haar lijf om in Den Haag het tij te keren, met gesprekken met Eerste-Kamerleden en met minister Eppo Bruins - een lobby in samenhang met de inzet van de Universiteit van Nederland. ‘Over de details ga ik nu niet uitweiden. Dat zou onverstandig zijn.’ Wat te doen als onverhoopt de bezuinigingen doorgaan, een scenario waarmee Van Huffelen serieus rekening houdt. ’Daar loop ik liever niet op vooruit.’
