Blauwalg
Door de chemische samenstelling van de gesteenten te analyseren, ontdekten de onderzoekers een interessant verband. ‘We zagen dat veranderingen in de chemie van de BIF’s samenvielen met zogenoemde Milankovitch-cycli. Deze cycli beschrijven onder andere de variatie van het klimaat op aarde als gevolg van een variaties in de aardas. De aardas staat schuin ten opzichte van de zon maar de richting van de as ten opzichte van de zon varieert op tijdschalen van circa 11 duizend jaar. Deze veranderingen zorgen voor periodes van intensievere en minder intensieve zoninstraling op aarde. De chemische samenstelling van de BIFs liet zien dat de voedingsstoffen die nodig zijn voor groei van bacteriën varieerde aan de hand van deze Milankovitch-cycli.
Waar in ‘gewone’ periodes vooral veel ijzer in de BIFs te vinden is zien we in periodes met meer intensere zonnestraling pieken van fosfor, een belangrijke voedingsstof voor algen in de oceaan. Deze hogere concentraties van fosfor in de oceaan hebben ervoor gezorgd dat cyanobacteriën (blauwalg) konden gaan groeien en hiermee zuurstof produceerden. Wanneer de periodes van intensere zonnestraling weer afnam, zagen de onderzoekers ook dat de fosforpiek in de BIF’s weer verdween en er juist weer veel ijzer in de lagen gesteenten te vinden was.
Spectaculair uitstapje
Het is goed mogelijk dat een van die periodes met toegenomen zonnestraling aan de basis heeft gestaan van de Great Oxidation Event en dat de groei van zuurstof producerende blauwalg. De vraag is of onze aarde ook een zuurstofrijke planeet was geworden zonder deze astronomische beïnvloeding.
Normaal gesproken bestudeert Lenstra de dynamiek van ijzer en fosfor in de moderne oceaan. Het onderzoek naar de Great Oxidation Event, waarvoor zijn Utrechtse collega’s hem benaderden was een spectaculair uitstapje. Een uitstapje dat smaakt naar meer. ‘Het heeft me bewuster gemaakt van de impact die het onderzoek naar moderne systemen heeft op het beantwoorden van vragen die veel verder teruggaan in de tijd. Dit onderzoek leert ons meer over de manieren waarop onze planeet uiteindelijk zuurstofrijk is geworden en waardoor onder andere complex leven zoals we dan nu kennen heeft kunnen ontstaan. Met dit soort inzichten kunnen we potentieel ook meer over de mogelijke leefbaarheid van andere planeten te weten komen.’
Meer te weten komen over dit onderzoek van Lenstra en zijn collega's? Lees hun artikel
Foto via Wikimedia Commons
