Karolien van Teijlingen werkt als sociaal geograaf bij de Radboud Universiteit en weet het als geen ander: december staat niet bekend om een duurzaam karakter. We zien december als dé feestmaand van het jaar waarin we het liefst zoveel mogelijk in- en uitpakken. Van Teijlingen: ‘Mijn indruk is dat we rondom de feestdagen een cultuur van consumptie en overdaad in stand houden. We willen dat het magische dagen zijn, waarbij iedereen er mooi uitziet, je gastvrijheid wil laten zien en je jouw naasten iets speciaals geeft om genegenheid te tonen. Speciaal en gastvrij vertalen zich dan gek genoeg als vanzelfsprekend naar ‘nieuw’ en veel: een nieuwe jurk (ook al heb je er al vier), een hip koffietafelboek waarin één keer gebladerd zal worden of een tafel vol gebraden vlees.’
Met deze 4 tips beleef je een duurzame december
Snel sjezen naar de winkels om de kerstboom goed gevuld klaar te stomen voor de drukte van het jaar, nog even een nieuwe feestoutfit scoren én wellicht staat er ook nog een reisje op de planning. December is kortom een maand vol gezelligheid met vrienden en cadeaus, maar óók vol overconsumptie en verspilling. Wil je december gezellig én duurzaam doorkomen? Lees dan deze vier tips.
Hoe kunnen we deze maand duurzamer vieren? Van Teijlingen: ‘Begrijp mij niet verkeerd: ik vind niet dat het een sobere boel moet zijn zonder cadeaus en met veganistische stamppot. Maar ik vind wel dat we ons mogen afvragen of al die toch behoorlijk materialistische tradities ons en onze naasten nu écht gelukkig maken, en of het niet anders kan. Laten we dus samen aan de slag gaan om deze tradities om te buigen en de magie van de feestdagen een andere invulling te geven.’
Tip 1: Voorkom impulsaankopen
Van Teijlingen: ‘Ten eerste doe ik erg lang met de kleding die ik heb en raak ik niet zo snel uitgekeken op mijn aankopen. Als ik wel iets nodig heb, dan struin ik kringloopwinkels, vintage-winkels of soms Vinted af totdat ik het vind. Soms duurt dit even, maar dat is dan meteen een goede proef: als ik na een week of wat denk ‘nou laat maar’, betekent dat dus dat ik het eigenlijk niet nodig heb en dat het dus maar goed is dat ik het niet gekocht heb. Ik probeer sowieso altijd, niet alleen bij kleding maar bij alles, impulsaankopen te voorkomen. Ik ben niet erg trendgevoelig aangelegd – dat speelt in dit geval in mijn voordeel.’
Tip 2: Koop (cadeaus) tweedehands
‘Onze huisinrichting, boeken, kinderspeelgoed, keukengerei, fietsen en planten: eigenlijk is er heel weinig nieuw bij ons thuis. Heb ik iets écht nodig? Dan probeer ik dit tweedehands te krijgen. Vintage is your best friend! Dit lukt overigens heel vaak prima: er zijn zo ontzettend veel spullen op de wereld dat we volgens mij jaren toekunnen zonder maar één nieuw item te produceren.’
Tip 3: Maak kerstversiering zelf
‘We willen niet onder doen voor anderen en in sommige families zal er ook veel druk liggen op nieuwer, chiquer en overvloediger. Voor een groot deel is deze consumptiecultuur overigens vóór ons gecreëerd: supermarkten, tuincentra, kledingmerken en woonboulevard moeten blijven verkopen en laten ons dus elk jaar geloven dat die jurk of kerstversiering van vorig jaar dit jaar écht niet meer kan. Er bestaat zoiets als een kersttrend 2024, een trend in kerstballen. Dit jaar was de trend ‘winter garden – ervaar de magie van de natuur’. Youtube staat vol met do-it-yourself creaties waarbij je met dingen die je al hebt aan de slag kunt gaan: veel duurzamer dan met de trend meegaan.’
Tip 4: Maak dit onderwerp bespreekbaar aan de kersttafel
‘Uiteindelijk gaat duurzaamheid natuurlijk over veel meer dan wat er onder je kerstboom ligt, wat voor lichtjes je erin hebt gehangen en wat er op kerstavond op je bord ligt’, benadrukt Van Teijlingen.
‘Over het algemeen ligt het consumptieniveau in Nederlander hoog – té hoog. Ook in de andere maanden dus. De ecologische voetafdruk van de gemiddelde Nederlander is daarmee drie en een half keer zoveel van wat de aarde eigenlijk aankan. Dit zorgt dan ook voor veel milieuschade en klimaatverandering. Probeer eens een jaar lang alleen maar tweedehands te kopen, vaker veganistisch te eten en op zoek te gaan naar lokale, biologische producenten van voedsel. Maar kijk ook naar andere dingen dan alleen consumptie, want we zijn naast consument ook vooral burger met een stem. Vraag jezelf eens af: wat doet jouw bank met jouw geld? Op wat voor politieke partij stem jij en hoe kan je die echt groen beleid laten voeren? Schuilt er een activist in jou die zich aan kan sluiten bij een milieubeweging? Kan je je door middel van jouw werk in zetten voor structurele veranderingen van onze economie en manier van leven? Deze vragen kun je trouwens ook stellen tijdens het kerstdiner: een geanimeerd gesprek verzekerd.’
Winterspecial 'Hoop in donkere dagen'
In de decembermaand brengt Radboud Recharge een reeks verhalen voor hoop in donkere dagen. De serie schetst met tips en inzichten nieuwe perspectieven op de soms knellende kersttradities, maakt ruimte voor hoopvol onderzoek, en laat een wetenschappelijk licht schijnen op de somber makende tijdingen in het nieuws.
Contactinformatie
- Gaat over persoon
- dr. K.M. van Teijlingen (Karolien)
- Thema
- Duurzaamheid, Gedrag, Winterspecial