Terras in Parijs
Terras in Parijs

Spreekangst in het buitenland? Zo kom je er overheen

Voor veel mensen die een nieuwe taal leren is het de moeilijkste stap: wat ze geleerd hebben in praktijk brengen en daadwerkelijk beginnen met praten. Taaldocenten Janine Berns en Frank van Meurs leggen uit waar die spanning vandaan komt en wat er tegen te doen valt. ‘Je hoeft echt niet meteen over kernenergie te praten.’

Eigenlijk was het een heel onopvallend moment: president Emanuel Macron die tijdens een bijeenkomst over de oorlog in Oekraïne aandringt op een wapenstilstand, een truce. Toch was het voor Janine Berns, taalonderzoeker en docent Frans aan de Radboud Universiteit, veelzeggend. En niet door wat hij zei, maar de manier waarop. ‘Met Macrons Franse tongval zou je in plaats van truce, truth kunnen verstaan, maar mede door de context was duidelijk wat Macron bedoelde. Iedereen neemt zijn eigen bagage mee als ze een andere taal dan hun moedertaal spreken en in veel gevallen begrijpen mensen je alsnog.’ Overigens was Macron eventuele verwarring voor en verduidelijkte hij direct dat hij een ceasefire bedoelde.

‘Je ziet het ook bij Mark Rutte’, stelt Frank van Meurs, taalonderzoeker en docent Engels. ‘In Nederland bespotten we Rutte's Engelse toespraken om zijn Nederlandse accent. Daar kijken ze in het buitenland veel minder kritisch naar. Hij heeft een grote woordenschat in het Engels en mensen begrijpen wat hij zegt.’

Janine Berns

Het toont maar aan dat je een taal niet perfect hoeft te beheersen om je toch prima verstaanbaar te maken, zelfs als president. Berns: ‘Je merkt het misschien wel op vakantie. Soms kan je elkaar met slechts een paar woordjes al begrijpen. Bovendien waarderen mensen het als je probeert hun taal te spreken.’

Toch kan het lastig zijn dat voor ogen te houden wanneer je in het diepe wordt gegooid. Dan kan ‘talige onzekerheid’ optreden. Een bekend fenomeen dat Berns en Van Meurs herkennen bij hun studenten Frans en Engels, maar wat in iedere taal voorkomt. ‘Studenten schrikken zich te barsten als ze voor het eerst op uitwisseling gaan’, vertelt Berns. ‘Ineens gaat alles stukken sneller dan in de collegebanken, maar ook dat is een kwestie van gewenning.’

Frans nu is als Engels toen

Wat dat betreft hebben Engelse taalleerders een voordeeltje. Die taal is een lingua franca geworden, de taal waarin mensen met elkaar praten als ze niet dezelfde moedertaal spreken. Van Meurs: ‘In games, muziek, series: van jongs af aan horen kinderen veel meer Engels, ook buiten het klaslokaal. Zo pik je de taal stukken sneller op dan met enkel een paar uurtjes les per week.’

Vandaag de dag is het Engels alomtegenwoordig, maar toen Van Meurs studeerde, in de jaren tachtig, was dat wel anders. ‘Toen Engels studeren kun je vergelijken met nu Frans studeren. Er waren veel minder mensen die Engels spraken, ook geen buitenlandse studenten en op televisie of radio had je maar een paar zenders, die hoofdzakelijk Nederlandse programma’s draaiden.’

Frank van Meurs

Louis van Gaal

Als je een taal leert die nauwelijks voorkomt in je omgeving is het logisch dat je je minder snel comfortabel voelt, zeker om de taal te spreken. Berns legt uit: ‘Wanneer je net met een nieuwe taal begint kan het lijken alsof je een gigantische berg moet beklimmen. Houd daarom voor ogen waarom je een taal wil leren. Wil je de taal spreken voor je werk of wil je je kunnen redden in korte gesprekjes op vakantie?’

Berns benadrukt nog eens dat fouten maken erbij hoort tijdens het leren van een taal. ‘Dat doet iedereen, zelfs taaldocenten maken weleens een foutje.’ Sterker nog: perfectionisme kan je bij een nieuwe taal behoorlijk in de weg zitten. ‘Juist door gewoon te spreken én fouten te maken, pik je dingen sneller op. Hou dat in je achterhoofd en bedenk ook: ‘je hoeft het niet meteen over kernenergie te hebben.’ Van Meurs vult aan: ‘Eigenlijk kunnen we een voorbeeld nemen aan voetbalcoaches zoals Louis van Gaal die de taal gewoon beginnen te spreken, ondanks dat ze die niet perfect beheersen.’

Zelf een nieuwe taal leren?

Dit najaar starten er weer allerlei taaltrainingen bij Radboud in'to Languages. 

Bekijk het aanbod 

Foto: Nico Knaack via Unsplash

Contactinformatie

Thema
Internationaal, Media & Communicatie, Taal