De allerbeste penalty’s kan een keeper niet stoppen, maar een net-niet-niet goede penalty wordt verrassend vaak gekeerd. Zeker als het erop aankomt, zoals in een WK-finale. Yvonne Visser gebruikt deze metafoor om de portee van haar onderzoek te verduidelijken: stress helpt ons motorisch systeem op scherp te zetten, als wegbereider tot trefzekerder acties.
Visser zette in haar onderzoek proefpersonen onder druk door op onverwachte momenten een klein elektrisch schokje op de vinger toe te dienen, om zo de deelnemers in een constante staat van stress te brengen. Tegelijkertijd moesten de proefpersonen een handbeweging maken richting plots verschijnende visuele cirkels. Hoe verloopt in deze situatie de communicatie tussen de hersenen en de spieren, aldus de hamvraag in het onderzoek.
Stress helpt, aldus de uitleg van Visser: ‘De reflex van de spieren is groter als iemand onder stress staat. Het verschil tussen een beweging naar links of rechts is dan duidelijker. In stressvolle situaties is de communicatie tussen brein en spieren dus sterker.’
WK-finale
Visser vermoedt dat dit verschil komt omdat het onder stress belangrijker is dat je de juiste beslissing neemt en uitvoert, en dat je je lichaam daarop voorbereidt. Vroeger was dat belangrijk toen we nog moesten kiezen tussen verstoppen of wegrennen voor wilde dieren, maar nu geldt het nog steeds, bijvoorbeeld voor de keeper in een WK-finale.
Visser: ‘Veel mensen denken dat een keeper zich pas bij de nadering van de bal begint voor te bereiden om naar links of rechts te springen. We weten uit eerder onderzoek dat dit niet zo werkt: er is een continue uitwisseling van informatie tussen je brein en je spieren. Je lichaam is zich al aan het voorbereiden om naar links te gaan, voordat je hersenen uiteindelijk dat besluit nemen. En stress bevordert dat ons systeem beter wordt voorbereid op de juiste actie.’
Het resultaat is niet alleen handig voor keepers: ‘Als we beter weten hoe de processen plaatsgrijpen in een goed functionerend lijf en hoofd, kunnen we hier lessen uittrekken.’ Zo kan het fundamenteel onderzoek, zoals haar proefschrift, bijdragen aan beter begrip over wat voorafgaat aan bewegingen, zegt Visser. Dit zou in de toekomst kunnen leiden tot klinische toepassen, zoals een betere behandeling van patiënten met bewegingsstoornissen. ‘Of denk aan mensen die na een amputatie een prothese gebruiken. Het zou mooi zijn als die op een natuurlijke manier door hun hersenen aangestuurd kunnen worden.’
Foto: Jeffrey F Lin via Unsplash