Brief History of a Family. Eenkindpolitiek in China | Film & Gesprek met historicus Tim Riswick en filosoof Femke Takes

Een paar jaar later veranderde men van gedachten: als we zelfs de bevolking niet kunnen plannen, hoe zouden we de economie dan wél kunnen plannen. China wilde aansluiten bij het Westen, en zag de enige mogelijkheid daartoe door te investeren in de bevolking – en dat betekende dat er minder kinderen nodig waren. Mao kwam tot de conclusie dat de bevolking te hard groeide. Nu zijn er, aldus Riswick, altijd drie factoren nodig om tot een daling van het kinderaantal te komen: het moet economisch zinvol zijn, moreel acceptabel, en technologisch mogelijk. De staat gaat daarom sterk investeren in deze factoren, o.a. door propaganda en het gratis beschikbaar stellen van abortus. Hoewel twintig jaar eerder al een daling werd ingezet m.b.t. het aantal kinderen, werd rond 1980 toch het één kind beleid ingevoerd. Dit had grote gevolgen, zowel maatschappelijk als op gezins- en persoonlijk niveau. In plaats van de kansen te spreiden over een groot aantal kinderen, werd alle hoop ineens op één kind gevestigd. Ook de sekse-ratio gaat afwijken; er worden veel meer jongens dan meisjes geboren, omdat er bij meisjes soms voor abortus werd gekozen. Er ontstond dus een enorme vergrijzing én frustratie op de huwelijksmarkt. En dat in een land waarin trouwen traditioneel heel belangrijk is: het voortzetten van de familielijn voortzetten en het eren van de voorouders zijn taken die alleen een zoon kon uitvoeren. Maar ook op microniveau had het beleid gevolgen: enerzijds kregen de enig kinderen alle aandacht, eten en materiële zaken, maar er waren ook hoge verwachtingen om het gezin glorie en welvaart te brengen. 

Aankondiging

Hoe zien we de gevolgen van de eenkindpolitiek terug in het hedendaagse China? De Chinese overheid voerde in 1979 de eenkindpolitiek in om de bevolkingsgroei af te remmen. Het krijgen van een tweede kind werd strafbaar. Kom luisteren naar historicus Tim Riswick en filosoof Femke Takes over de achtergronden van de eenkindpolitiek en de manier waarop kinderen worden opgevoed, en kijk naar de film Brief History of a Family. 

Bekijk de trailer

Succesvol?

De eenkindpolitiek in China bleek succesvol: het geboortecijfer werd gehalveerd. Maar het beleid had ook onvoorziene gevolgen, vertelt historicus Tim Riswick: zo leidde het tot een enorme vergrijzing, een tekort op de arbeidsmarkt en abortussen wanneer de baby een meisje bleek te zijn. Met name op het platteland was het een groot probleem, want als dat ene kind een meisje was, zou ze later trouwen en hadden haar ouders geen opvolger meer voor het boerenbedrijf. De angst voor armoede was soms zo groot, dat meisjes te vondeling werden gelegd of vermoord. Hoe reageerde de Chinese politiek hierop? Hoe werden de maatregelen in de praktijk gehandhaafd? En hoe zien traditionele Chinese familiesystemen er eigenlijk uit?

Ambitieus ten koste van alles

In Brief History of a Family raakt Yan Shuo, een briljante leerling uit een arm arbeidersgezin, bevriend met een zoon van rijke ouders. Shuo ontpopt zich tot de zoon die de rijke ouders altijd hadden willen hebben. Maar is Yan Shuo wel wie hij zegt te zijn? De film wordt beschreven als een messcherpe analyse van het hedendaagse post-eenkind-China. Het land met een welvarende middenklasse die hun kinderen leert ambitieus te zijn, ten koste van alles. 

Na een korte inleidende lezing door Tim Riswick kijken we samen de film, waarna Tim Riswick en filosoof Femke Takes met elkaar in gesprek gaan. Kom en stel je eigen vragen! 

Over de sprekers

Tim Riswick is historicus aan de Radboud Universiteit. Hij doet onderzoek naar familiegeschiedenis in Oost-Azië en West-Europa tussen 1800-2000. Daarbij stelt hij vooral de vraag hoe ongelijkheden in gezondheid zijn ontstaan. 

Femke Takes Femke Takes is docent Filosofie van de Gedragswetenschappen aan de Radboud Universiteit. Ze is geïnteresseerd in het belang van het kind vanuit ethisch, pedagogisch en juridisch perspectief. Ze spreekt regelmatig over onderwerpen als opvoeding, adoptie en volwassen worden.