Climate Change Conference in Baku - Triumph or Failure? | Actualiteitencollege door klimaatwetenschapper Heleen de Coninck en filosoof Marc Davidson

Daarnaast werd een fonds van 300 miljard dollar voor ontwikkelingslanden aangekondigd, vertelde de Coninck. Dit bedrag is echter veel lager dan gevraagd en onvoldoende om de daadwerkelijke noden te dekken voor ontwikkelingslanden die nu al kampen met ernstige klimaatproblematiek. De resultaten van gesprekken over verzachtingsmaatregelen voor minder vermogende landen werden eveneens zwak genoemd, merkte de Coninck op.

De Coninck vertelde hoe de Indiase afgevaardigde aan het einde van de top alsnog de vloer opeiste, aangezien ze hier vanuit de voorzitter geen ruimte voor had gekregen. Ze klaagde dat ontwikkelingslanden, zoals India, niet met het akkoord konden instemmen en dat ze onvoldoende gehoord waren. Dit incident illustreert de gebrekkige processen binnen de COP-conferentie. De Coninck sloot haar lezing af met de vraag: “Is een slecht akkoord beter of slechter dan geen akkoord?”

Hierna nodigde programmamaker Van Woerkum-Rooker filosoof Marc Davidson uit om zijn indruk van de top te delen.

Lage verwachtingen

Davidson gaf aan dat hij weinig verwachtingen had en daarom niet teleurgesteld was. Veel landen lijken op dit moment andere prioriteiten te hebben. De Coninck beaamde dit en merkte op dat de verwachtingen in Bakoe laag waren, maar dat de sfeer desondanks positief was. Wel benadrukte ze dat machtige landen zoals Saoedi-Arabië tijdens deze top meer invloed hadden dan minder machtige landen, wat het vertrouwen tussen landen schaadde.

Zijn deze tops nog wel waardevol? Vroeg van Woerkum-Rooker. Volgens Davidson absoluut: klimaatverandering is het grootste internationale probleem, en oplossingen vragen om samenwerking van alle landen. Toch bekritiseerde hij de vrijblijvende aard van veel afspraken. Bij het ozonlaagprobleem waren maatregelen verplicht en waren geldstromen helder. Nu blijven afspraken vaak vaag en ligt de nadruk te veel op de korte termijn, vooral voor rijke landen. Deze landen zouden op de korte termijn veel moeten inleveren, terwijl armere landen juist steun nodig hebben. De bereidheid hiertoe is laag.

De Coninck vulde aan dat de retoriek rond het bedrag van 300 miljard misleidend is. Het klinkt als een enorm bedrag, maar omgerekend komt het neer op slechts 25 euro per Nederlander per jaar. “Geen hoge prijs,” zei ze, en ze steunde de Indiase afgezant die het bedrag een schijntje noemde.

Hoop voor de toekomst?

Davidson stelde dat mensen vaak pas samenkomen in tijden van rampspoed. In rijkere landen is de impact van klimaatverandering nog niet ernstig genoeg om tot actie te dwingen. Hij merkte op dat er bij gebrek aan politieke wil vaak wordt gehoopt dat technologische ontwikkelingen snel genoeg zullen zijn om de ergste gevolgen van klimaatverandering te verzachten.

Aankondiging

Na twee weken van verhitte onderhandelingen en een uitgelopen klimaattop in Bakoe, is uiteindelijk alsnog een klimaatakkoord bereikt: Welvarende landen hebben toegezegd jaarlijks 300 miljard dollar beschikbaar te stellen voor klimaatsteun aan ontwikkelingslanden. Maar is dit wel genoeg om een klimaatramp af te wenden? Wie profiteert eigenlijk van dit akkoord? Kan de wetenschap de politiek nog voldoende richting geven te midden van grote economische en politieke belangen? Klimaatwetenschapper Heleen de Coninck was aanwezig in Baku. Zij bespreekt samen met filosoof Marc Davidson de (on)mogelijkheden van internationale samenwerking. Kom in je lunchpauze luisteren en denk verder over de vraag of een klimaattop zoals deze nog van meerwaarde, of is het tijd om op zoek te gaan naar nieuwe oplossingen?

Hoopvol akkoord of politiek schouwspel?

De recente klimaattop werd vooral gekenmerkt door voortdurende spanningen tussen landen. Terwijl veel Westerse landen vol lof zijn over de verhoging van klimaatfinanciering tot 300 miljard dollar per jaar, zien ontwikkelingslanden het vooral als een politiek compromis dat werkelijke problemen niet oplost. Het sentiment dat welvarende landen hun eigen belangen boven die van kwetsbare landen stellen, versterkt de kloof tussen de verschillende machtsblokken. Legt het klimaat het af tegen economische belangen? En wat betekent dit voor de toekomst van internationale klimaatonderhandelingen?

Betekent deze klimaattop werkelijk een stap vooruit of hebben we te maken hebben met een politiek schouwspel dat weinig bijdraagt aan echte klimaatactie. 

Neem je boterhammen mee, stel je vragen en kom meer te weten over de toekomst van internationale klimaatactie.

De voertaal is Engels. 

Over de sprekers

Heleen de Coninck is hoogleraar Systeemtransities en klimaatverandering bij de afdeling Milieukunde in het Radboud Institute for Biological and Environmental Sciences, aan de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica. Ze is ook hoogleraar socio-technische innovatie en klimaatverandering aan de TU Eindhoven. Ze was één van de hoofdauteurs in het in 2018 verschenen IPCC rapport over hoe we de wereld onder 1.5 graad temperatuurstijging kunnen houden en was weer hoofdauteur in het klimaatmitigatiedeel van het IPCC Zesde Assessment Rapport van april 2022. Ze was aanwezig bij de afgelopen klimaattop in Baku. 

Marc Davidson is hoogleraar Wijsgerige ethiek en politieke filosofie aan de Radboud Universiteit. Hij onderzoekt de ethiek van duurzaamheid en klimaatverandering.