Evert van der Zweerde, Kenne Peters en Maïté Tjon A Hie bij Cultureel conflict: Russische podiumgasten, weren of verwelkomen? | Lezing, gesprek en concert
Evert van der Zweerde, Kenne Peters en Maïté Tjon A Hie bij Cultureel conflict: Russische podiumgasten, weren of verwelkomen? | Lezing, gesprek en concert

Cultureel conflict: Russische podiumgasten, weren of verwelkomen? | Lezing, gesprek en concert met politiek filosoof Evert van der Zweerde, klassiek programmeur Kenne Peters en pianiste Vera Kooper

Moeten we Russische podiumgasten weren of verwelkomen? Geven we gehoor aan een boycot van Russische musici en andere artiesten als teken van politieke solidariteit met Oekraïne? Of bieden we hen een podium en kiezen we voor culturele dialoog en uitwisseling?

Leer van politiek filosoof Evert van der Zweerde en programmeur klassieke muziek Kenne Peters over de afwegingen rond een boycot van Russische musici. Luister daarnaast naar een muzikaal intermezzo door pianiste Vera Kooper.

Video  | Podcast  

Concertgebouw De Vereeniging, Nijmegen| Radboud Reflects en De Vereeniging | Bekijk de aankondiging.

Interessante sprekers die ook persoonlijk durfden te worden. Ruimte voor kritische vragen en emoties in het publiek. (uit een deelnemersevaluatie)

Verslag

Door Nort Vlemmix | Foto's door Ramon Tjan

De kleine zaal van De Vereeniging in Nijmegen vormde het toneel voor een urgent en tegelijkertijd ingewikkeld thema, georganiseerd door Radboud Reflects en Concertgebouw De Vereeniging. Het brandende vraagstuk van de avond: "Moeten we Russische podiumgasten met oog op de huidige oorlog, weren of verwelkomen?" Dit dilemma werd vanuit diverse hoeken belicht door politiek filosoof Evert van der Zweerde, klassiek programmeur Kenne Peters en pianiste Vera Kooper, die ieder hun expertise en perspectieven naar voren brachten.

Complexiteit

De avond werd geopend door Evert van der Zweerde met een lezing waarin hij de ethische dilemma's rond het verwelkomen of weren van Russische artiesten verkende. Van de Zweerde benadrukte direct de onmogelijkheid om pasklare antwoorden te vinden op deze vraagstukken en daarmee ‘het juiste’ te doen. Hij begon met het schetsen van het huidige culturele landschap, waarin deze vraag  niet alleen een artistieke, maar vooral ook een politiek geladen vraag is geworden. 

Van der Zweerde dook dieper in de geschiedenis en de huidige staat van het Russische culturele imperialisme, waarbij hij het belang benadrukte van het onderscheiden van kunstenaars en hun politieke standpunten. Hij stelde dat een algehele boycot van Russische kunst en artiesten een simplistische en potentieel schadelijke reactie zou zijn op een complex probleem. Door middel van historische voorbeelden van de subtiele manieren waarop kunst zowel verzet als steun voor het regime kan uiten, illustreerde van der Zweerde de complexiteit van culturele uitingen onder politieke druk.

Maïté Tjon A Hie bij Cultureel conflict: Russische podiumgasten, weren of verwelkomen? | Lezing, gesprek en concert
Maïté Tjon A Hie bij Cultureel conflict: Russische podiumgasten, weren of verwelkomen? | Lezing, gesprek en concert - foto Ramon Tjan

Hij besprak uitvoerig de noodzaak van een genuanceerde benadering, die rekening houdt met de individuele situaties van artiesten en het potentieel van kunst als middel voor dialoog en verzoening. Van der Zweerde argumenteerde dat het weren van Russische artiesten die geen openlijke steun hebben betuigd aan het regime, een verlies zou betekenen voor de culturele diversiteit en het wederzijds begrip. Hij pleitte uiteindelijk voor een beleid dat oordeelt op basis van politieke affiliatie en acties, in plaats van nationaliteit of culturele achtergrond.

Praktische uitdagingen

Na de lezing van der Zweerde bracht Kenne Peters, als klassiek programmeur, een praktische invalshoek in het gesprek. Hij deelde zijn ervaringen en de uitdagingen waarmee hij wordt geconfronteerd bij het programmeren van Russische artiesten in de huidige politieke context. Peters belichtte specifieke gevallen waarin de beslissing om een Russische artiest wel of niet uit te nodigen verre van zwart-wit was. Hij benadrukte hoe belangrijk het is om ieder geval afzonderlijk te beoordelen, waarbij rekening wordt gehouden met de artistieke waarde, de persoonlijke situatie van de artiest en de mogelijke politieke implicaties van hun optreden. Peters illustreerde verder hoe beslissingen vaak moeten worden genomen op basis van incomplete informatie over de politieke posities van artiesten, wat het risico op ongerechtvaardigde uitsluiting verhoogt.

Evert van der Zweerde bij Cultureel conflict: Russische podiumgasten, weren of verwelkomen? | Lezing, gesprek en concert
Evert van der Zweerde bij Cultureel conflict: Russische podiumgasten, weren of verwelkomen? | Lezing, gesprek en concert foto - Ramon Tjan

Het gesprek verdiepte de thema's die Van der Zweerde had aangekaart, door te benadrukken dat de keuzes van programmeurs niet alleen artistieke maar ook ethische en politieke implicaties hebben. Peters en Van der Zweerde bespraken de rol van kunstinstellingen in het bevorderen van cultureel begrip en het navigeren van politieke gevoeligheden, waarbij ze de noodzaak erkenden om zowel open dialoog als kritische reflectie te onderhouden. Tegelijkertijd erkende beiden dat geen enkele benadering alle partijen volledig tevreden kan stellen.

Muzikale Reflecties: Optreden van Vera Kooper

Klassiek pianiste Vera Kooper verzorgde vervolgens een prachtig muzikaal optreden. Ze koos hierbij voor stukken die de spanning tussen culturele identiteit en politieke geschiedenis weerspiegelden, en lichtte toe hoe haar keuzes beïnvloed waren door de huidige geopolitieke situatie. Haar interpretaties van werken van Glinka en Sjostakovitsj gaven een emotionele diepte aan het programma en onderstreepte de rijke en gelaagde geschiedenis van Russische muziek, terwijl ze tegelijkertijd de hedendaagse gevolgen van de oorlog voor artiesten belichtte.

Conclusie en nadenken

De avond bood geen simpele oplossingen, maar sloot af met een algemene reflectie op de kracht van kunst om te verbinden en te confronteren. De lezing, gesprek en muzikale inbreng toonden aan dat kunst niet alleen een spiegel is voor de maatschappij, maar ook een potentieel krachtig middel om bruggen te bouwen tussen verschillende politieke en culturele perspectieven. Dit programma benadrukte het belang van blijvende dialoog en openheid in het benaderen van gevoelige thema’s. Hoewel de antwoorden complex zijn, de gesprekken zelf zijn essentieel voor een gezonde dialoog en reflectie. 

Vera Kooper bij Cultureel conflict: Russische podiumgasten, weren of verwelkomen? | Lezing, gesprek en concert
Vera Kooper bij Cultureel conflict: Russische podiumgasten, weren of verwelkomen? | Lezing, gesprek en concert - foto Ramon Tjan
Kenne Peters bij Cultureel conflict: Russische podiumgasten, weren of verwelkomen? | Lezing, gesprek en concert
Kenne Peters bij Cultureel conflict: Russische podiumgasten, weren of verwelkomen? | Lezing, gesprek en concert - foto Ramon Tjan

Aankondiging

Moeten we Russische podiumgasten weren of verwelkomen? Geven we gehoor aan een boycot van Russische musici en andere artiesten als teken van politieke solidariteit met Oekraïne? Of bieden we hen een podium en kiezen we voor culturele dialoog en uitwisseling?

Kom en luister naar politiek filosoof Evert van der Zweerde en programmeur klassieke muziek Kenne Peters over de afwegingen rond een boycot van Russische musici. Luister daarnaast naar een muzikaal intermezzo door pianiste Vera Kooper.

Wel of geen boycot: grijs gebied

In lijn met het advies van de Nederlandse overheid ziet Concertgebouw De Vereeniging af van een algehele boycot. Alleen musici verbonden aan het Russische regime en zij die steun hebben betuigd aan Poetin, worden geweerd. Daarnaast wordt musici niet gevraagd openlijk een standpunt in te nemen tegen Poetins regime, om zo hun veiligheid te waarborgen. Hoewel dit op papier helder lijkt, is de praktijk complexer. Is een optreden in Moskou bijvoorbeeld een stilzwijgende goedkeuring van het regime? Hoe ga je om met een muziekstuk zoals Sjostakovitsj’ ‘Overwinningssymfonie’? En hoe betrekken we de verstrekkende invloed van het Russische imperialisme en het claimen van andermans cultuur bij deze overwegingen?

Maker versus werk: een politieke dimensie

Dit Russische vraagstuk is een interessant voorbeeld van een grotere maatschappelijke kwestie: in hoeverre kunnen en moeten we het werk van een maker los waarderen van diens persoon, opvattingen en acties? Van Michael Jackson tot J.K. Rowling, het is een vraagstuk dat actueler is dan ooit. 
De oproep tot boycot van Russische musici voegt een nieuwe politieke laag toe aan deze discussie. Deze afweging vindt namelijk niet alleen plaats op basis van opvattingen en handelingen, maar op basis van iemands geboorteplaats. Kan iemands niet-gekozen afkomst reden zijn om iemand te boycotten?

Over de sprekers

Evert van der Zweerde is politiek filosoof aan de Radboud Universiteit. Hij is expert op het gebied van de Russische filosofie en Ruslandkenner. In zijn onderzoek staan de thema’s ideologie, civil society en democratie centraal. Hij is tevens een van de oprichters van het Democratisch Laboratorium.

Kenne Peters studeerde in 2013 af van de opleiding Muziektheater aan ArtEZ in Arnhem. In 2016 startte hij zijn loopbaan als programmeur klassieke muziek bij Musis & Stadstheater Arnhem. Sinds 2019 vervult hij dezelfde functie bij Stadsschouwburg Nijmegen en Concertgebouw De Vereeniging. Daarnaast neemt Kenne deel aan diverse jury’s, zoals Dutch Classical Talent, De Ovatie en de Edisons Klassiek.

Vera Kooper wordt beschreven als een sensitief en expressief musicus, met een indrukwekkende techniek en gepassioneerde toewijding. Vera is medeoprichter van het Delta Piano Trio, dat talloze prijzen won en veelvuldig optreedt in Europa, Rusland, China, Korea, Indonesië en de VS. Het Trio bracht cd’s uit met werk van onder andere Taneyev, Borodin, Lera Auerbach en Sjostakovitsj. In 2020 bracht Vera haar eerste solo-CD uit, "Hope", met werken van Ludwig van Beethoven en John Corigliano.

Dit is een programma van Radboud Reflects en Concertgebouw De Vereeniging

 

Contactinformatie

Blijf op de hoogte:

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Organisatieonderdeel
Radboud Reflects
Thema
Actualiteiten, Filosofie, Gedrag, Internationaal, Kunst & Cultuur, Wetenschap