Straatnaambordjes op de campus
Straatnaambordjes op de campus

Erasmus of Elinor Ostrom. Op zoek naar kaders voor de namen van Radboudgebouwen, -kamers en -paden | Academische Zaken met erfgoed-expert Johan Oosterman en cultuurwetenschapper Liedeke Plate

Erasmus, Spinoza, Maria Montessori of Elinor Ostrom. Wat wil de universiteit bereiken met de naamgeving van een gebouw, kamer of pad op de campus? Hoe werd de naam in het verleden bepaald en hoe moeten we dat in de toekomst doen? Voor deze laatste vraag staat de Commissie Naamgeving Radboudcampus. Leer van erfgoed-expert en voorzitter van de commissie Johan Oosterman over hoe de naamgeving tot nu toe tot stand kwam, waar discussie over is en wat de commissie voor opdracht heeft en leer van cultuurwetenschapper Liedeke Plate over het belang van representatie en diversiteit bij naamgeving van gebouwen en paden op de campus.

Podcast volgt

Woensdag 16 oktober 2024 | 12.30 – 13.15 uur | Collegezalencomplex, Radboud Universiteit | Radboud Reflects en Commissie Naamgeving Radboudcampus. Bekijk de aankondiging.

Lees het artikel in VOX, Een beeldenstorm hoeven we niet te verwachten na het advies over naamgeving op de campus

Verslag 

Door Anouta de Groot

Het college van bestuur heeft een Commissie Naamgeving Radboudcampus opgericht met als opdracht om te kijken welke uitgangspunten en criteria de universiteit moet hanteren voor het vernoemen van nieuwe straten, gebouwen of kamers op de Radboudcampus. In een lunchpauzeprogramma ging erfgoedexpert Johan Oosterman, tevens voorzitter van de commissie in gesprek met hoogleraar Cultuur en inclusiviteit Liedeke Plate en de deelnemers. Programmamaker Pam Tönissen leidde het gesprek.

Ongelijkheid tussen verwijzing naar vrouwen en mannen

Pam Tönissen begon met de vraag aan de deelnemers of de naamgeving op de campus anders moet. Een van de deelnemers vond dat dit zeker moet. Ze wees erop dat nu bij verwijzing naar mannen alleen de achternaam wordt gebruikt en bij verwijzing naar vrouwen, zowel de voor- als achternaam. Alsof die vrouwen minder bekend zijn en daarom meer uitleg nodig hebben. 

Aansluiten op identiteit Radboud Universiteit

Het basisidee van de Radboud Universiteit is dat namen aansluiten op de identiteit, missie en strategie van de universiteit. Vraag hierbij is wat je wilt uitstralen met de namen van gebouwen en straten. En hoe je oog kunt hebben voor gevoeligheden rond naamgeving. Dit onderzoekt de commissie door het gesprek aan gaan met de brede academische gemeenschap en zoveel mogelijk mensen te betrekken bij het advies. Bij de naamgeving van het Elinor Ostrom gebouw is breed opgehaald wat mensen vonden en wat er speelde. Bij de naamgeving van de voormalige Beelkamer niet.

Wijzigen van namen

De Commissie Naamgeving heeft ook de opdracht gekregen om te kijken naar criteria voor naamgeving, maar ook naar wanneer er aanleiding kan zijn voor het college om te overwegen een bestaande naam te wijzigen. De afgelopen tijd was er discussie over onder andere de Beelkamer (die naam is gewijzigd naar Salon) en het Linnaeusgebouw, omdat beide personen controversieel zijn. Johan Oosterman wijst er daarbij op dat wijziging van bijvoorbeeld een straatnaam niet eenvoudig is. De gemeente moet hiermee instemmen en het heeft veel praktische consequenties.

Geschiedenis van naamgeving

Dat de gebouwen en straten op de campus naar personen worden vernoemd is geen bewuste keuze geweest. De naamgeving is begonnen met een beeld van Erasmus dat studenten aan de vertrekkende populaire hoogleraren Post en Rogier hebben geschonken (op de sokkel staat nog steeds de tekst Ik sta hier voor Post en Rogier). De studenten kwamen dit beeld bij toeval tegen en mochten het van de kunstenaar gratis hebben. Ze waren niet bewust op zoek naar een beeld van Erasmus, maar dit beeld is vervolgens wel de aanleiding geweest voor het Erasmusplein en het Erasmusgebouw. En vanaf toen werden gebouwen en straten naar personen vernoemd.

Personen of dingen

Liedeke Plate vraagt zich af of vernoeming naar personen wel gewenst is. Ideeën over personen kunnen nu eenmaal veranderen in de loop van de tijd. En wie voor de één een held is kan voor de ander een controversieel persoon zijn. Liedeke Plate denkt dat het beter is om vernoeming naar personen te vermijden. ‘Niemand is ooit een zuivere held, voor iedereen, op alle vlakken’. Een deelnemer vraagt zich ook af of het wel past bij een universiteit om personen op deze manier te vereren en daarmee ook je als universiteit op de borst te kloppen. Maar tegelijk merkte een deelnemer op dat je ook juist met vernoeming het oog op iemand kunt laten vallen die anders te weinig aandacht krijgt. Vernoeming naar een persoon kan ook een tegengeluid zijn bij een al bestaande naam.

Naamgeving doet er toe

Volgens Johan Oosterman is het vooral belangrijk dat je bij vernoeming naar personen de mogelijkheid openlaat dat dit in de toekomst verandert wordt. Je houdt dan nu al rekening met dat in de toekomst mensen anders naar een persoon kunnen kijken. Een deelnemer gaf daarbij nog de suggestie om bij wijziging van een naam te vermelden hoe het gebouw of de straat voorheen heette. Op die manier kan een naam een kleine geschiedenisles zijn en juist bijdragen aan bewustzijn. Bovendien laat je door het wijzigen van namen serieus te nemen zien dat de naamgeving van een gebouw of straat er wel degelijk toe doet.

Verder praten

Wil je nog verder meedenken over de naamgeving op de campus en wat voor jou daarin belangrijk is? Kom dan naar één van de dialooggesprekken. Hier wordt in een kleine groep van maximaal 25 medewerkers en studenten onder begeleiding van een ervaren gespreksleider verder gepraat over de kaders voor naamgeving. Hier is niemand van de Commissie Naamgeving Radboudcampus bij aanwezig, maar er wordt wel achteraf een inhoudelijk verslag overlegd aan de commissie. 

De dialooggesprekken vinden plaats in Huize Heyendael op:

Wed 30|10 - How to Choose a Name for a Radboud Building, Room or Path? | English Dialogue | 14.30 - 16.30 hrs | Huize Heyendael. Register 

Di 05|11  Hoe bepaal je een naam voor een Radboudgebouw, -kamer of -pad? | Nederlandstalig Dialooggesprek | 15.30-17.30 uur | Huize Heyendael. Inschrijven

 

Aankondiging

Erasmus, Spinoza, Maria Montessori of Elinor Ostrom. Wat wil de universiteit bereiken met de naamgeving van een gebouw, kamer of pad op de campus? Hoe werd de naam in het verleden bepaald en hoe moeten we dat in de toekomst doen? Voor deze laatste vraag staat de Commissie Naamgeving Radboudcampus. Kom luisteren naar erfgoed-expert en voorzitter van de commissie Johan Oosterman over hoe de naamgeving tot nu toe tot stand kwam, waar discussie over is en wat de commissie voor opdracht heeft. Cultuurwetenschapper Liedeke Plate gaat in op het belang van representatie en diversiteit bij naamgeving van gebouwen en paden op de campus. Denk mee en geef input voor hun rapport, waarmee de commissie advies gaat uitbrengen aan het college van bestuur. 

Personen

Moeten we vasthouden aan het vernoemen van personen: belangrijke wetenschappers, oud-rectores en sinds kort ook oud-studenten? Met als gevaar dat deze personen later als controversieel kunnen worden gezien, zoals bijvoorbeeld met het Linnaeusgebouw en de Beelkamer is gebeurd. Zo heet de Beelkamer inmiddels De Salon. Of is het juist goed om naar personen te vernoemen en wat zijn de alternatieven? Moeten we de naamgeving over een andere boeg gooien?

Meedenken

Waarom is het belangrijk om over de naamgeving van gebouwen in gesprek te zijn? Hoe kun je zorgen dat namen geen personen uitsluiten of niet representeren? En wat wil de universiteit eigenlijk uitstralen met de naamgeving van gebouwen en plekken op de campus? 
Erfgoed-deskundige Johan Oosterman is de voorzitter van de Commissie Naamgeving Radboudcampus. Hij geeft tekst en uitleg bij de opdracht die zij hebben, hun werkwijze en de vragen en dilemma’s waar zij tegenaan lopen. Verder vertelt hij over hoe de naamgeving van gebouwen en locaties op de campus tot nu toe tot stand kwam. Cultuurwetenschapper Liedeke Plate gaat in op het belang van representatie en diversiteit bij naamgeving van gebouwen en paden op de campus. Tijdens deze meedenksessie in de pauze is er ruimte voor jou als deelnemer om mee te praten en je input te geven aan de commissie.

Over de sprekers

Johan Oosterman is neerlandicus en directeur van Radboud Erfgoed. Hij is de voorzitter van de Commissie Naamgeving Radboudcampus

Liedeke Plate is hoogleraar Moderne talen en culturen aan de Radboud Universiteit. Ze onderzoekt de relatie tussen kunst, cultuur en inclusie. 

Pam Tönissen is filosoof en programmamaker bij Radboud Reflects. Zij is een ervaren gespreksleider en leidt het gesprek.

Verder praten

Wil je nog verder meedenken over de naamgeving op de campus en wat voor jou daarin belangrijk is? Kom dan naar één van de dialooggesprekken. Hier wordt in een kleine groep van maximaal 25 medewerkers en studenten onder begeleiding van een ervaren gespreksleider verder gepraat over de kaders voor naamgeving. Hier is niemand van de Commissie Naamgeving Radboudcampus bij aanwezig, maar er wordt wel achteraf een inhoudelijk verslag overlegd aan de commissie. 
De dialooggesprekken vinden plaats in Huize Heyendael op:

Wed 30|10- How to Choose a Name for a Radboud Building, Room or Path? | English Dialogue | 14.30 - 16.30 hrs | Huize Heyendael. Register 

Di 05|11  Hoe bepaal je een naam voor een Radboudgebouw, -kamer of -pad? | Nederlandstalig Dialooggesprek | 15.30-17.30 uur | Huize Heyendael. Inschrijven 

Contactinformatie

Wil je op de hoogte blijven van de activiteiten van Radboud Reflects? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.

Organisatieonderdeel
Radboud Reflects
Thema
Diversiteit, Filosofie, Taal, Wetenschap