Hierarchy at the University: Nuisance or Necessity? | Academic Affairs met organisatiepsycholoog Joyce Schleu en vice-decaan en microbioloog Laura van Niftrik

De cruciale rol van transparantie

Joyce Schleu begon met te zeggen dat we niet zonder hiërarchie kunnen. Nu groepen steeds groter worden, is volledige democratische besluitvorming nauwelijks mogelijk en inefficiënt. Zijn universiteiten hiërarchischer dan andere organisaties? Schleu zei dat dit zeker het geval is, vooral in vergelijking met universiteiten in bijvoorbeeld de VS. Van Niftrik voegde eraan toe dat onze besluitvormingscultuur hiërarchisch is, maar het punt is dat voordat een beslissing wordt genomen veel instanties en mensen om hun mening wordt gevraagd. Tegelijkertijd is het niet duidelijk hoe jouw mening wordt meegewogen. Dit wekt de indruk dat je inspraak hebt, terwijl dat misschien niet zo is. Van Niftriks internationale collega's vinden het verwarrend en geven de voorkeur aan een duidelijke hiërarchie waarin staat wie de beslissing neemt. Schleu reageerde dat transparantie over het proces van besluitvorming inderdaad cruciaal is. Van Niftrik: "De universiteit is een heel groot en complex systeem. We kunnen de impact van een besluit afwegen in de mate van transparantie. Kleine beslissingen hebben misschien minder transparantie nodig dan grote beslissingen." Schleu voegde eraan toe dat het heel belangrijk is om mensen te vertellen wat er met hun input is gedaan. Het kan namelijk negatieve gevolgen hebben als je mensen om input vraagt zonder dat duidelijk is wat je ermee hebt gedaan.

Versterkend leiderschap 

Van Niftrik is relatief kort geleden vice-decaan Onderwijs geworden. Tönissen vroeg haar naar haar eigen ervaringen. Van Niftrik: "Als je snel klimt, zie je de verschillen duidelijker. Ik had ervaren dat mensen wel verantwoordelijkheid kregen, maar niet het mandaat om beslissingen te nemen. Dat werkt heel demotiverend. Dus heb ik mezelf tot doel gesteld toen ik vicedecaan werd om dat anders te doen. Als ik mensen verantwoordelijkheid geef, geef ik ze ook het mandaat. En ik zal ze steunen." Schleu reageerde door te zeggen dat empowerment van leiderschap heel motiverend kan zijn, maar ook een beetje vermoeiend omdat je meer verantwoordelijkheden krijgt. Maar als je ondersteuning biedt aan mensen die je macht geeft, is dat nuttig.

Wat wordt er met je input gedaan?

De besluitvorming aan de universiteit verloopt erg traag. Hiërarchieën kunnen helpen om efficiënter te werken, maar dat brengt ook risico's met zich mee. Wat is het juiste om te doen? De eerste reactie van Van Niftrik was dat ze het leuk vindt dat veel mensen betrokken zijn bij het besluitvormingsproces op de universiteit, maar dat het het proces ook vertraagt. Maar het grote probleem is dat de besluitvorming weinig transparant is. Het zou duidelijker moeten zijn wat er gedaan wordt met de input die je vraagt. Schleu: "Ik kwam uit een situatie met veel meer hiërarchie, waar mijn leidinggevende alles bepaalde: of mijn contract verlengd zou worden etc. Op de Radboud Universiteit hebben we behoorlijk wat checks and balances. Maar machtsevenwichten bestaan natuurlijk nog steeds. Het is niet duidelijk hoe je hier op de juiste manier mee omgaat. Sommige mensen vinden het leuk om macht te hebben en kunnen daar misbruik van maken, maar over het algemeen is dat niet het geval." Ze vreest echter voor het effect van de bezuinigingen, omdat disfunctionele hiërarchieën waarschijnlijk zullen toenemen in stresssituaties.

Kwetsbaar aan de top?

Hoe zit het met de kwetsbaarheid van mensen die hoog in de hiërarchie staan? Van Niftrik reflecteerde op haar eigen ervaring: "Ik merk dat mijn woorden zwaarder wegen dan voorheen. Ik heb er echt aan moeten wennen dat mensen mij altijd in deze rol zien. Als er een informele bijeenkomst is, kan mijn aanwezigheid meer uitgesproken voelen en vraag ik me af of ik open gesprekken kan voeren. Schleu: "Als leider heb je veel invloed. De kwetsbaarheid van mensen aan de top wordt ook bepaald door de mate waarin een organisatie openstaat voor feedback."

Aankondiging

Binnen de universiteit spelen allerlei hiërarchische structuren een grote rol tussen studenten en docenten, promovendi en promotores, afdelingshoofden en faculteitsmedewerkers. Hiërarchie structureert al deze relaties. Hoe geeft dit vorm aan de manier waarop we met elkaar omgaan en hoe veilig we ons voelen op de campus? Hoe ziet een gezonde hiërarchische structuur binnen een grote organisatie eruit? Kom luisteren naar organisatiepsycholoog Joyce Schleu en vice-decaan en microbioloog Laura van Niftrik en denk na over de waarde en risico's van hiërarchie binnen de universiteit. 

Hiërarchie en sociale veiligheid

Hiërarchie kan zorgen voor duidelijkheid en structuur binnen een organisatie, maar het kan ook afstand, gevoelige machtsverschillen en zelfs onveiligheid creëren. Vooral wanneer mensen op hoge posities rechtstreeks invloed kunnen hebben op de financiering, werkzekerheid en het welzijn van anderen, kan het ingewikkeld worden. Kan een hiërarchische universiteit een plek zijn waar iedereen zich evenveel gehoord voelt, of zijn hiërarchie en gelijkheid onverenigbaar? Hoe vind je een evenwicht in sterk en betrouwbaar leiderschap met de wens om meer egalitair te zijn en een plek te creëren waar iedereen zich gewaardeerd en veilig voelt?

Is hiërarchie altijd slecht nieuws?

Ondanks het feit dat hiërarchie ongelijkheid kan versterken, is het moeilijk voor een grote en complexe organisatie als een universiteit om zonder hiërarchie te functioneren. En misschien moeten we dat ook helemaal niet willen. Goed leiderschap kan immers het beste in mensen naar boven halen en samenwerking en betrouwbaarheid bevorderen. Kunnen we een universiteit ontwerpen waar hiërarchie de samenwerking dient in plaats van belemmert? En hoe zorgen we ervoor dat hiërarchie participatie, vertrouwen en sociaal welzijn niet in de weg staat? 

Psycholoog Joyce Schleu en vice-decaan Laura van Niftrik denken na over hoe hiërarchie, veiligheid, leiderschap en verantwoordelijkheid de academische gemeenschap vormgeven. Kom en neem deel aan het gesprek.

De voertaal is Engels. 

Over de sprekers

Joyce Schleu is universitair docent Arbeids- en Organisatiepsychologie aan de Radboud Universiteit. Haar onderzoek richt zich op leiderschap en teams op het werk, met als doel te begrijpen hoe je medewerkers kunt leiden die hun welzijn ondersteunen. 

Laura van Niftrik is vice-decaan onderwijs aan de Faculteit Bètawetenschappen. Van 2016 tot 2021 was zij bestuurslid van het Biosciences Education Institute.