Harde onderdrukking
Hoe verhouden mensen zich tot Russische media, wilde Leijenhorst weten. Van der Zweerde legde uit dat naar verluidt slechts zo'n 10-15% van de mensen toegang heeft tot andere media dan de binnenlandse. De meerderheid van de mensen wil ook liever niet in verwarring worden gebracht. Ze praten er niet over of zijn het eens met wat er gezegd wordt. “Mensen vragen zich vaak af waarom er geen opstand is tegen de regering. Wel, voor een deel is dit een deel van de Russische traditie, maar ook het effect van de harde onderdrukking van protest en oppositie.”
Drones vallen Rusland aan
“Drones vallen nu ook Rusland aan, hoe heeft dat je verblijf beïnvloed?” vroeg Leijenhorst. Van der Zweerde heeft geen directe tekenen van de oorlog ervaren, er waren geen alarmsignalen of iets dergelijks. De effecten lijken marginaal, mensen genieten van het leven. Maar de prijzen zijn gestegen, dus het leven moet wel een stuk duurder zijn geworden. Ook zie je overal reclameborden die mensen uitnodigen om bij het leger te gaan. Als je dat doet, krijg je het equivalent van zo'n 25.000 euro, wat veel is, vooral voor mensen op het platteland.
Blij met Trump
Het lijkt erop dat het Kremlin best blij is met Trump als president? Van der Zweerde bevestigde dit: “Ze hebben ook goede redenen: hij heeft Rusland aan tafel gezet als legitieme partij in de onderhandelingen, in plaats van dat hij een verschoppeling is, de duivel. Ook maken zowel Trump als Poetin geen onderscheid tussen politiek en economie. Het maakt Trump niet uit of hij van Oekraïne of Rusland koopt, hij wil gewoon de zeldzame aardmetalen hebben. Meteen na de invasie van 2022 voorspelde Elon Musk dat Rusland de delen van Oekraïne zou krijgen die het wil hebben. Van tijd tot tijd wordt de wereld opnieuw verdeeld door de grote machten, luidt het verhaal, en dit is wat er nu zal gebeuren.”
De grote jongens
In de media, vervolgde Van der Zweerde, wordt Trump neergezet als de serieuze tegenhanger van Poetin. Dat twee andere partijen niet aan tafel zitten, vermelden ze nauwelijks: Oekraïne en de EU. Zelensky wordt afgeschilderd als iemand zonder legitimiteit, hij wordt niet serieus genomen. De EU aarzelt, weet niet wat te doen, heeft geen verhaal. Op ideologisch niveau is het beeld dat van de grote jongens die conflicten regelen en de anderen doen er niet echt toe.
Een bufferzone
Wat wil Poetin in de onderhandelingen, vraagt Leijenhorst. Vanaf het begin, legt Van der Zweerde uit, past het buitenlands beleid van het Kremlin in een lange traditie: omsingeling vermijden en vrije toegang tot de wereld zien. Ze zijn niet blij met het NAVO-lidmaatschap van Turkije en ze willen niet dat Oekraïne en andere buurlanden toetreden. Het is een Russische traditie om bufferzones om je heen te willen hebben. Hun doel op dit moment is a) om de Russische invloedssfeer uit te breiden en b) om zoveel mogelijk van de voormalige Sovjet-ruimte opnieuw te integreren.
Hoe het conflict beëindigen?
Van der Zweerde vermoedt dat de Russische regering meer geïnteresseerd is in een bevroren conflict dan in een echte oplossing. Ze zijn al bijna sinds 1990 in een gewapend conflict verwikkeld - hoewel we ons dat in het westen meestal niet realiseren. Er zal een soort staakt-het-vuren komen en dan zal de focus van het Kremlin misschien naar het oosten verschuiven. Waarschijnlijk niet het westen, want de zware retoriek die nu van de NAVO komt, heeft de Russische regering gewaarschuwd. Ze zullen niet uit zijn op een regelrechte oorlog met NAVO-landen. Tegelijkertijd is het hebben van een externe vijand de beste manier om je binnenlandse politiek te beheersen en oppositie te onderdrukken - dit geldt natuurlijk voor elk land.
