The Outrun. Over onze beleving van de natuur | Film en gesprek met ecoloog Constant Swinkels en bioloog Bernadette van Heel

Vervolgens interpreteerden de sprekers Rona’s drijfveren, die na een afkickprogramma voor haar alcoholverslaving het door verleidingen en drukte gekenmerkte London verlaat voor de ruige natuur en rust van de afgelegen Orkney eilanden, waar ze ooit opgroeide. Was Rona primair op zoek naar de natuur, of wilde ze vooral weg van haar getroebleerde leven in London? Van Heel denkt dat dat laatste het geval is. Ze ziet dat Rona’s ontmoeting met de natuur in zekere zin van toevalligheden aan elkaar hangt. Zo zet Rona zich in voor vogels op de eilanden omdat ze nou eenmaal werk nodig heeft, en haar moeder toevallig wist dat men een vogelbeschermer zocht. 

Swinkels vervolgde: “Wat ik in de film vooral zag, was het zoeken van alleen-zijn, van weg kunnen zijn van de wereld.” Hij denkt dat de natuur een uitgelezen plek is waarin mensen het alleen-zijn kunnen en willen vinden. Van Heel reageerde, terugverwijzend naar de film: “Juist op dat afgelegen eiland ging Rona relaties aan met anderen, alsof er een gedeelde eenzaamheid was. Ik vind het mooi dat dat alleen zijn in de natuur en dat samenzijn zo goed samen kan gaan.” Van Heel zag dit ook in haar onderzoek naar natuurbeleving bij jongeren. Veel jongeren die zij sprak willen graag iets voor de natuur doen, maar weten niet goed hoe ze zich kunnen inzetten. Ze zijn vooral op zoek naar anderen die zich samen met hen willen inzetten, en hun interesse delen.

Natuurbeleving in verstedelijkt Nederland

Het gesprek leidde van de Orkney-eilanden naar Nederland. “Ik kan heel slecht tegen het beeld dat wij in Nederland geen natuur zouden hebben. Daarmee wil ik niks zeggen over hoe mensen dat ervaren. Maar wij hebben echt ook ecosystemen die heel uniek zijn. Juist als je daar kennis van hebt, ga je de Nederlandse natuur meer waarderen,” benadrukt de ecoloog. Swinkels merkt dat hij op verschillende manieren van verschillende soorten natuur kan genieten. “Een mooi voorbeeld is stadsnatuur. Soms wordt wel gezegd: natuur is de ruimte tussen twee steden in. Maar in de stad is ook natuur. In de stad is een heel ecosysteem ontstaan van soorten die het buiten de stad heel moeilijk hebben. Dat vind ik mooi om te zien.” 

Jeugdervaringen en verschillen tussen generaties

Van Heel beaamde en benadrukte dat verschillende ervaringen van de natuur naast elkaar (kunnen) bestaan: “In de film vond ik dat wel zwart-wit – of, groen-grijs - maar de realiteit van vandaag is dat veel mensen wonen – en kinderen opgroeien – in steden. Daarom is het des te belangrijker dat er plekken met natuur zijn waardoor mensen met natuur in contact kunnen komen.” Van Heel denkt dat er vooral winst valt te behalen in de integratie van natuurervaring in het dagelijks leven. Want het kunnen “vluchten” naar weidse natuur zoals Rona dat doet, is niet zo haalbaar voor velen. Dat laatste is vooral jammer voor kinderen, want uit onderzoek blijkt dat de natuurervaringen in de kindertijd heel belangrijk zijn voor latere natuurervaring. Wat jongeren nodig hebben is zonder volwassenen, autonoom, natuurervaringen kunnen opdoen. Swinkels en Van Heel betreuren daarom dat jongerenorganisaties die natuurexcursies organiseren het aantal leden steeds weer zien teruglopen.

Afsluitend vroeg Van Woerkum-Rooker naar ritme in de natuur: in The Outrun zou het voorkomen van de kwartelkoning moeten staan voor een ritme van het eiland. Van Heel zag in de film dat ritme juist weinig terugkomt: de kwartelkoning was er vroeger veel, maar nu nauwelijks tot niet meer. Dat vindt de biologe interessant, en koppelt ze aan onderzoek over de zogeheten “shifting baseline”: oudere generaties hebben meer biodiversiteit gekend, nieuwere generaties niet. Daardoor kunnen nieuwere generaties de rijkheid van de natuur vergeten.

Aankondiging

Kan een natuurlijke omgeving helpen bij het terugvinden van jezelf? In The Outrun keert hoofdpersoon Rona na het  overwinnen van haar alcoholverslaving terug naar haar geboortegrond op de ruige Orkney eilanden in Schotland. Daar herontdekt ze de dramatische landschappen van haar jeugd en vindt tegelijk zichzelf terug. Wat maakt dat wij de natuur als krachtig en zelfs als helend ervaren? Waarom geeft ruige, wilde natuur ons juist innerlijke rust? Kijk na een korte inleiding door bioloog Bernadette van Heel naar de nieuwe film The Outrun. Na de film gaat Van Heel in gesprek met ecoloog Constant Swinkels over onze relatie met de natuur. Filosoof Bas van Woerkum is de gespreksleider.

Bekijk de trailer van The Outrun.

The Outrun 

The Outrun is gebaseerd op de gelijknamige roman van Amy Liptrot waarin hoofdpersoon Rona, het drukke Londen verlaat en terugkeert naar de afgelegen Orkney eilanden. Daar vindt ze rust te midden van de ruige natuurlijke omgeving waar ze opgroeide. Terwijl Rona verblijft op de Orkneys sluit ze vrede met haar kindertijd. Ze vindt niet alleen de schoonheid terug van de landschappen uit haar jeugd, maar ook een kans om haar leven in Londen, waar ze liefde vond en daarna verloor, te verwerken.  

Herstellend vermogen van de natuur

Waarom ervaren we de natuur als helend? Wat maakt natuurlijke omgevingen zo effectief in het ondersteunen van persoonlijk welzijn? Sluit na de vertoning van de film aan bij het gesprek met bioloog Bernadette van Heel onder leiding van filosoof Bas van Woerkum-Rooker. Stel ook je eigen vragen. 

De voertaal van het gesprek is Nederlands. De film is in het Engels met Nederlandse ondertitels. 

Over de sprekers

Bernadette van Heel is onderzoeker mens-natuurrelaties bij het Centre Connecting Humans and Nature binnen het Institute for Science in Society van de Radboud Universiteit. Ze werkt aan thema’s als natuurverbondenheid en natuurervaringen. Als postdoc is ze verbonden aan het EU Horizon project Future Lives with Oceans and Waters (FLOW), waarin wordt gekeken naar de relatie van jongeren met water en oceanen en hun verwachtingen en emoties. 

Constant Swinkels is ecoloog aan de Radboud Universiteit. Hij doet promotie-onderzoek naar bijen- en plantengemeenschappen op dijken en de gezondheid van de natuur. Ook werkt hij mee aan reisgidsen naar natuurgebieden en landen waarin natuurbeleving een grote rol speelt, en geeft hij natuurexcursies.

Bas van Woerkum-Rooker is filosoof en programmamaker bij Radboud Reflects. Hij is de gespreksleider.