Filosoof Daniel Dennett houdt een lezing in De Vereeniging in Nijmegen.
Filosoof Daniel Dennett houdt een lezing in De Vereeniging in Nijmegen.

Wie was filosoof Daniel Dennett? | Gesprek met filosofen Marc Slors en Jolien Francken

Wie was de Amerikaanse filosoof Daniel Dennett en hoe belangrijk was hij voor de filosofie en daarbuiten? De invloed van de onlangs overleden Dennett reikte ver. Hij zette op een unieke manier diepgaande filosofische concepten, zoals vrije wil, bewustzijn en kunstmatige intelligentie, in een nieuw licht. Hij verwierp het dualisme tussen lichaam en geest en probeerde in al zijn werk deze concepten in een wetenschappelijk wereldbeeld te passen. Zijn werk begaf zich onder meer op het raakvlak met neurowetenschappen, biologie en informatica. Leer van filosofen Marc Slors en Jolien Francken over wat we van Dennetts gedachtegoed kunnen leren.

Video volgt | Podcast volgt | Artikel Volkskrant | Artikel VOX

Woensdag 15 mei 2024 | 20.00 – 21.30 uur | Collegezalencomplex, Radboud Universiteit | Radboud Reflects. Bekijk de aankondiging.

Verslag volgt

 

Aankondiging

Wie was de Amerikaanse filosoof Daniel Dennett en hoe belangrijk was hij voor de filosofie en daarbuiten? De invloed van de onlangs overleden Dennett reikte ver. Hij zette op een  unieke manier diepgaande filosofische concepten, zoals vrije wil, bewustzijn en kunstmatige intelligentie, in een nieuw licht. Hij verwierp het dualisme tussen lichaam en geest en probeerde in al zijn werk deze concepten in een wetenschappelijk wereldbeeld te passen. Zijn werk begaf zich onder meer op het raakvlak met neurowetenschappen, biologie en informatica. Kom luisteren naar filosofen Marc Slors en Jolien Francken over wat we van Dennetts gedachtegoed kunnen leren.

Een onconventionele denker

Dennett benaderde filosofische thema’s op onconventionele manieren. Hij vond bijvoorbeeld de vraag of we "uit het niets" keuzes kunnen maken niet zo boeiend. Vrije wil is het vermogen om keuzes te maken binnen de grenzen van onze mogelijkheden, stelde hij. Ja, we maken deel uit van een causale wereld die ons gedrag beïnvloedt, maar dat betekent niet dat we niet zélf keuzes kunnen maken. Op een vergelijkbare manier beargumenteerde hij dat intenties en gedachten niet fysiek in de hersenen zitten en gedrag veroorzaken, maar dat ze wel degelijk écht bestaan. Hij vergeleek ze met concepten zoals “inflatie” - misschien niet zo tastbaar als een stoel, maar toch reëel in hun invloed. Dennetts inzichten leken op het eerste oog vaak contradicties of slimme taaltrucjes, maar dwongen je vervolgens om dieper na te denken over jezelf, je handelingen en je ervaringen. 

Menselijk bewustzijn en cognitie in perspectief

Dennetts ideeën over menselijk bewustzijn en cognitie waren net zo intrigerend. Hij verwierp bijvoorbeeld het idee dat bewustzijn een soort "theater" is waar alle zintuiglijke informatie samenkomt. In plaats daarvan betoogde hij dat bewustzijn aan de hand van neurowetenschappelijke processen kan worden verklaard. Dennett beschreef het bewustzijn als ‘de gebruikersillusie die het brein voor zichzelf creëert’. Tegelijkertijd erkende hij dat bewustzijn echt voelt voor ons. Die vraag ‘waarom voelt het zo echt en relevant?’ is de hamvraag. In zijn boek Van Bacterie naar Bach en Terug tackelde hij een minstens zo grote vraag: hoe kon de mens, een wezen in staat tot zelfreflectie, voortkomen uit blinde evolutionaire processen? In zijn werk zette hij ons mensbeeld meermaals op z’n kop.

Wat maakte Dennetts ideeën zo invloedrijk en boeiend? Waarom sprak zijn werk zoveel mensen aan? En hoe uniek waren zijn filosofische theorieën? Cognitiefilosoof Marc Slors en neurofilosoof Jolien Francken gaan in gesprek met filosoof Bas van Woerkum-Rooker over Dennetts unieke denkwijze. Kom luisteren en leer naar mensen en de wereld kijken zoals Dennett dat deed.

De voertaal is Nederlands.

Daniel Dennett en de Radboud Universiteit

Daniel Dennett was twee keer te gast bij Radboud Reflects en de Radboud Universiteit. Beide keren was Concertebouw De Vereeniging meer dan uitverkocht. De eerst keer in 2016 gaf hij de lezing Free Will is as real as Colors, Promises & Euros. De tweede keer, in 2018  gaf hij de lezing  From Bacteria to Bach. Extending Darwin’s Vision. Luister naar de podcast of bekijk de video. Daniel Dennett ontving dat jaar tevens een eredoctoraat aan de Radboud Universiteit bij gelegenheid van de 95e Dies Natalis.   

Over de sprekers 

Marc Slors is cognitiefilosoof aan de Radboud Universiteit. Hij onderzoekt vragen rond de relatie tussen brein, gedrag en de menselijke geest. Hij is expert op het gebied van Dennetts werk. 

Jolien Francken is gepromoveerd als neurowetenschapper en momenteel universitair docent Neurofilosofie aan de Radboud Universiteit. Zij schreef samen met Marc Slors Bewustzijn, onderdeel van de boekenserie Elementaire Deeltjes van uitgeverij Athenaeum.

Bas van Woerkum-Rooker is programmamaker bij Radboud Reflects. Daarvoor deed  hij promotie-onderzoek naar de overeenkomsten en verschillen tussen de intelligentie van mensen en andere dieren.

Contactinformatie

Wil je op de hoogte blijven van de activiteiten van Radboud Reflects? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.

Organisatieonderdeel
Radboud Reflects
Thema
Filosofie, Gedrag, Kunst & Cultuur, Samenleving, Wetenschap