Wie was Hannah Arendt en wat zou zij denken over onze moderne samenleving? Wat zou ze bijvoorbeeld zeggen over protest en actie, over sociale media, fast fashion en over de verhouding tussen geweld en politiek? Hannah Arendt (1906 – 1975) ziet de mens als een politiek dier. In het beroemde boek The Human Condition beschrijft ze het belang van burgerparticipatie, van vrijheid en van de pluraliteit van menselijke stemmen. Sluit aan bij deze vijfdelige cursus van filosoof Tim Miechels en leer wat volgens Arendt de rol van het individu in de politiek is en wat ons volgens haar tot mens maakt.
Hannah Arendt schreef The Human Condition in 1958, maar ook nu is haar denken nog relevant. Wat is de rol van het individu in de politiek? Vervreemdt de samenleving ons van onszelf? Of word je pas jezelf in die samenleving door politiek te bedrijven? Hoe verhoudt Arendts denken zich tot onze hedendaagse samenleving? Schrijf je in voor deze cursus en denk verder over het gedachtengoed van Hannah Arendt.
Meer weten? Mail cursussen-reflects [at] ru.nl (cursussen-reflects[at]ru[dot]nl)
In deze inleiding staat docent Tim Miechels stil bij twee basisbegrippen in het denken van Hannah Arendt: de vita activa (het actieve leven) en de pluraliteit van het menselijk bestaan. Vanuit de idee van de mens als een primair actief in plaats van denkend wezen, bouwt ze een politiek denken dat recht kan doen aan de veelvormigheid van menselijke perspectieven.
Welke rol speelt het publieke domein in het menselijk leven? Om die vraag te beantwoorden legt Tim Miechels uit dat Arendt een onderscheid maakt tussen het huishouden en de polis in het oude Griekenland. Daarbij wijst ze op het gevaar van het versmelten van die twee domeinen tot één domein dat zij het sociale noemt. Een domein waarin het publieke niet meer echt publiek is, het private niet meer echt privaat. Hoe moeten we de rol van sociale media in onze hedendaagse politiek in het licht daarvan beoordelen?
Tijdens deze bijeenkomst bespreekt Tim Miechels twee van de drie activiteiten die volgens Arendt vormend zijn voor het menselijk bestaan: arbeid en werk. In de arbeid dragen we zorg voor ons eigen lichaam, in het werk brengen we een wereld van goederen voort. Dat het misgaat wanneer we één van deze twee activiteiten centraal stellen, blijkt bijvoorbeeld uit de fast fashion industrie, een manier van kleding maken waarin we kleding consumeren als voedsel. En kijkend naar werk: wanneer de staatsman net als de vakman de staat inricht volgens een vooropgezet plan, zijn we volgens Arendt angstvallig dichtbij een totalitair regime.
Handelen is voor Arendt de menselijke activiteit bij uitstek. Dat we in staat zijn om te handelen maakt ons tot mensen. Wanneer we politiek beginnen te spreken en handelen is dat volgens Arendt als een tweede geboorte. Hoe kijken we vanuit dit idee van het handelen naar hedendaags politiek activisme? En wat is de verhouding tussen handelen en geweld? Hoe helpen de ideeën van Arendt bij het inrichten van een publiek domein waarop verschillende stemmen hoorbaar zijn en blijven?
In deze laatste bijeenkomst staat Tim Miechels stil bij de verschillen in het denken van Arendt en dat van haar vroegere leraar en minnaar: Martin Heidegger. Beide breken met een filosofische traditie waarin de mens vooral wordt geïdentificeerd met het denken. Zij hebben in plaats daarvan oog voor menselijke activiteit. Hun politieke opvattingen lopen sterk uiteen: Arendt als denker van de pluraliteit, Heidegger als overtuigd aanhanger van het nationaalsocialisme. Dit uit zich in een groot verschil in hoe zij denken over de verhouding tussen het publieke leven en het individu. Toch zijn er ondanks hun verschillende politieke uitgangspunten ook een aantal verrassende overeenkomsten te constateren.
Tim Miechels is docent de Metafysica en filosofische antropologie aan de Radboud Universiteit. In 2025 promoveerde hij op een proefschrift over de kritiek op het idee van naturalisme, zoals geformuleerd door Edmund Husserl en Martin Heidegger.
Deze cursus is bedoeld voor iedereen met een brede interesse in filosofie, gedrag en politiek. Voorkennis is niet nodig.
Deelname kost € 175,- exclusief boek (zie studiebelasting).
De cursus bestaat uit 10 contacturen en (optioneel) zelfstudie voor het lezen van The Human Condition of de Nederlandse vertaling De menselijke conditie.
Het boek The Human Condition/De menselijke conditie is niet bij de prijs inbegrepen en dien je zelf aan te schaffen of te lenen.
Na afloop ontvang je een LinkedIn badge van deelname aan deze cursus.
Inschrijven voor deze cursus kan tot 16 maart 2026 . Je inschrijving is geldig als het verschuldigde bedrag is overgemaakt.
Kun je onverhoopt niet meer deelnemen? Annuleer dan voor 16 februari 2026 en je krijgt 100% van je inschrijfgeld retour. Na die datum ontvang je 50% van het inschrijfgeld retour, of je kunt je inschrijven voor een volgende cursus. Stuur een mail naar cursussen-reflects [at] ru.nl.
Er vindt geen restitutie plaats als je alleen één of meerdere bijeenkomsten niet kunt deelnemen.
Bij te weinig inschrijvingen kunnen we de cursus annuleren, je krijgt dan je volledige inschrijfbedrag retour.
De wereld is complex. Er is veel denkwerk te verzetten! Kom naar Denkwerk, hét wetenschapsfestival waarin filosofen, theologen en religiewetenschappers je verder laten denken over de alledaagse én grote thema’s van deze tijd.