All is calm, all is bright…
Right. Het dessert voor me schittert me jubelend tegemoet. Een soort goudgespoten bitterbal prijkt op een strak stuk appelkruimelgebak met een koperglanzende ‘drizzle’ (tenenkrommend kookblogjargon) daarover. De bol blijkt een stevige kleiachtige laag marsepein met een hart van roomijs. Een tafelgenoot strijkt een vinger door de metallic saus, proeft aarzelend. “Weet je nog, vroeger als je geschminkt werd en dat op je lippen kreeg?”. Hm, zo smaakt het inderdaad. Zilveren kogeltjes verlenen met hun een opzichtige camp-heid nóg meer glans aan het geheel - een verwijzing naar het aangeschoten wild: het hert, de ree, het wild zwijn van onze kerstmenu’s? Is dit de sprankelende, magische betovering van kerst?
Ik realiseer me dat ik een van-Rossempje doe, maar: wat een godvergeten circus! Wie heeft bedacht dat een heerlijk ouderwets stukje appeltaart opgeleukt moet worden met een glanzende golfbal, een salade van citrusschillen (die had ik nog niet genoemd) en welgeteld drie eetbare edelmetalen elementen? Gekkenhuis.
It’s the most wonderful time of the year…
In ieder geval voor producenten van schreeuwerige rommel van plastic, glitters en pluche. Die hebben intens kunnen scoren tijdens Black Friday, de langste ‘dag’ van het jaar. Ten prooi aan de heersende graaicultuur en een onbestemd gevoel van ‘niet kopen is duurder’ word ik op slinkse en meer in het oog springende manieren verleid tot het scoren van spullen die ik niet nodig heb. Strikken, linten, meer glitters. Wonderful. Waar is dan die betovering, dat gevoel van verwondering? Ik ben best blij met sommige nieuwe spullen en cadeautjes, maar voel me ook een beetje verdoofd en leeg, net als mijn bankrekening.
‘Tis the season to be jolly…
Is ‘jolly’ een eufemisme voor stupide? Voel ik vreugde bij de hysterisch flikkerende neonkerstverlichting in de voortuin van mijn buren? Voed ik mijn hart met de aanblik van een propvolle kerstboom, een kakofonie van jolige kerstballen in de vorm van een rookworst, ballerina-nijlpaard, knoflookbol, kerstman met zonnebril, mens-kat in kimono en andere glinsterende glazen gekte? Fabrikanten produceren de ene na de andere over-the-top ‘bal’ en sommigen lijken wel ontsproten aan de waanzinnige hallucinaties van generatieve AI.
Joy to the world…
Waar schuilt dan de joy, de warme betovering, de magische glans van kerst? Alle genoemde schitterende glorie is me te transparant, te makkelijk. Op z’n best zijn het symbolen die me kunnen herinneren aan iets dat ongrijpbaar lijkt. Wat is de magie van kerst?
Misschien maak ik hierboven een cynische indruk. Ik hou van deze tijd, echt. Ik geniet van de dagen waarin de wereld donkerder en stiller wordt buiten, en binnen warmer en gezelliger. Overal lichtjes die flonkeren, het samenzijn met collega’s, vrienden en familie. De natuur laat me zien hoe te vertragen. De ingang tot betovering lijkt voor mij open, oprechte aandacht en de verwondering die daarbij ontstaat. Het gevoel van verbinding met een ander, of met iets anders, een groter verhaal. Het besef hoeveel ik dank aan de omstandigheden, de mensen, de omgeving waarin ik verkeer. En weten dat wat ik zeg, kies en doe een onvoorspelbare, onberedeneerbare, onverwachte uitwerking heeft op de wereld om mij heen. Ho ho ho, sluipt de kerstgeest hier door de achterdeur binnen?
Laten we wel wezen: er valt niet altijd wat te vieren en te feesten. Wat als ik geen ruimte voel of geen zin heb in verbinding met anderen? De kersttijd hoeft niet glorieus glitterend te zijn en de betovering kan uitblijven. Deze weken mogen anders zijn dan ik verwacht of hoop. Ik kan in ieder geval met zorg en liefde mijn gedachten, woorden en acties kiezen. Misschien in het samenzijn met anderen, de gezelligheid van een etentje en kaarsjes en een driedubbelglinsterend stuk taart. Misschien in de verwondering over de natuur om me heen, het zorgvuldig snoeien van de olijfboom en druif op het terras en het zoeken naar een mooie dennenappel in het bos. Misschien in de verbinding met mezelf, als ik naga wat me écht goed zou doen en ik op oudjaarsavond in mijn eentje op de bank een boek lees dat al maanden ligt te wachten.
Luister- kijk- en doetips
- Zet het album 'a very chilly Christmas' van Chilly Gonzalez op. Heerlijke pianoversies van Christmas carols en bekende kerstnummers, en dan net even anders.
- Klassieke luistertip: 'Christmas eve' van Rimsky-Korsakov.
- De Noorse kerstserie Hjem til Jul. Dertiger Johanne legt iedereen (maar vooral haarzelf) hoge verwachtingen op van kerst, alles om maar niet als eenzame vrijgezel te eindigen met kerst. Seizoen 3 is net uit, dus genoeg afleveringen om je mee te vermaken.
- Ga naar de tentoonstelling 'Framing the ephemeral' van Lois Dodd in Kunstmuseum Den Haag. De aandacht voor de eigen directe omgeving die uit de doeken spreekt beneemt me de adem. Vooral fijn als je iets hebt met bossen en bomen. Mooi te combineren met een wandeling langs het strand, wat altijd een louterende invloed op de geest lijkt te hebben, wat voor weer het ook is.
- Maak een flinke wandeling in de natuur in jouw buurt en neem een thermoskan met je favoriete thee of koffie mee. Juist in de winter zijn er weinig mensen. Ga bijvoorbeeld wandelen op de Duivelsberg en eet de lekkerste pannenkoek. Daar is het vaak wel druk, maar blijf wandelen en je vindt ook stille stukken.
- Ga dansen. In je eigen kamer met je eigen muziek, of bijvoorbeeld (met vrienden of gewoon in je eentje) op tweede kerstdag met House Classix in Doornroosje of Indie Disco in Merleyn.
