Wie ‘duurzaamheid’ zegt, denkt misschien in eerste instantie aan onderwerpen als klimaatverandering, recycling en CO2-uitstoot. Toch komen er op de Radboud Universiteit in verschillende opleidingen en keuzevakken meerdere duurzaamheidsaspecten aan de orde. Denk bijvoorbeeld aan het welzijn van mensen, maatschappelijk verantwoord ondernemen, de (on)gelijkheid in de creatieve industrie en de toegankelijkheid van kunst en cultuur. ‘We worden hier uitgenodigd om op een hele andere manier om te gaan met wetenschappelijke theorieën en het kritisch denken’, aldus Desirée Kruizinga, die binnen haar master Creative Industries het vak Sustainable Creativity volgde.
Verschil maken
Tijdens dat vak wordt onderzocht hoe creativiteit en innovatie kunnen bijdragen aan vraagstukken over duurzaamheid. Dat gebeurt vanuit verschillende perspectieven, zoals vanuit politiek perspectief, maar ook vanuit de design en productie van een product of vanuit de consumptie ervan. Desirée: ‘Hierdoor wordt ook duidelijk hoe belangrijk de samenhang tussen al deze verschillende perspectieven is en dat maatschappelijke vraagstukken rondom duurzaamheid alleen door goede samenwerking opgelost kunnen worden.’
Dat laatste klinkt nog als een ingewikkelde uitdaging. ‘Neem klimaatverandering, dat kan nogal een ontmoedigend thema zijn omdat het voelt alsof we er niets tegen kunnen doen’, bekent Lindsey Denton-Fray, masterstudent Philosophy, Politics and Society. Tijdens het keuzevak Climate Crisis werd ze echter overstelpt met allerlei mogelijkheden om tot veranderingen te komen. ‘Dat maakte de klimaatcrisis niet pessimistisch en deprimerend, maar juist informatief en motiverend’, legt ze uit. ‘Zo leerde ik hoe wij als individuen impact kunnen maken, en daarmee het verschil.’
Sociale rechtvaardigheid
Toch draait duurzaamheid niet alleen om de omgang van mensen met de aarde, maar ook om de omgang met elkaar. Dat komt onder andere naar voren in het vak Gender, Conflict en Security, dat Johanna Klemt volgde. Dit deed ze tijdens haar masterstudie Politicologie, met de specialisatie Gender Equality, Diversity and Inclusion. ‘Veel milieukwesties houden direct verband met sociale rechtvaardigheid en de onbalans in macht en beslissingsbevoegdheid tussen het mondiale Noorden en het mondiale Zuiden’, vertelt ze. ‘Het is dan ook onmogelijk om duurzaamheidskwesties adequaat aan te pakken, zonder tegelijkertijd de diverse problemen op het gebied van sociale rechtvaardigheid aan de orde te stellen.’
Duurzaam gedrag bevorderen
Ook voor Lisa Weller was er geen twijfel om tijdens haar masterstudie Communicatiewetenschap met het thema duurzaamheid aan de slag te gaan. ‘ Simpelweg omdat onze toekomst ervan afhangt’, legt ze uit. ‘Stel: we gaan zo dor , dan bereiken we het punt dat we onze aarde niet meer kunnen redden.’ Vanuit die overtuiging besloot ze het keuzevak Duurzaamheid, communicatie en media te volgen. ‘Daarin leer je hoe er over duurzaamheid in de media wordt gecommuniceerd. Eerst gebruikten de media vooral het woord ‘klimaatverandering’, tegenwoordig is dat ‘klimaatcrisis’. Deze woordkeuze vraagt om meer actie, in de hoop dat iedereen zijn gedrag aanpast. Naast media kunnen films en documentaires ook duurzaam gedrag bevorderen. Zo is er door de Netflix-documentaire Seaspiracy meer aandacht voor de praktijken van bedrijven bij de visserij gekomen, waardoor veel mensen zich bewust werden van het kwaad dat de vissen wordt aangedaan. Duurzaamheid is de leidraad voor onze toekomst. Of je minder of helemaal geen vlees eet, niet meer jaarlijks gaat vliegen of elke dag je fiets naar werk pakt: iedere bijdrage telt.’