Kerstballen

Datum bericht: 23 december 2019

Door Sophie van Bijsterveld

Je zult ze in Nederland niet snel tegenkomen: kerstballen van de Hoge Raad. Het Amerikaanse Supreme Court, de hoogste rechterlijke instantie van de Verenigde Staten, heeft ze wel. De luxueuze kerstballen hebben verschillende beeltenissen: van het gebouw, van het wapen van het Supreme Court en van de verbeelding van Gezag, met daarboven in duidelijke letters de afzender. Het is bijzonder. Ik kan mij niet voorstellen dat wij in Nederland kerstballen van rechtbanken in de kerstboom zouden hebben hangen!

Rechterlijke merchandise

Bij mijn weten hebben rechterlijke instanties zelfs helemaal geen cadeaushops en doen zij niet aan merchandising zoals musea of bekende sportclubs. Ook de regering moet het zonder doen. De beide kamers van het parlement hebben wel een kleine afdeling met relatiegeschenken, maar zover als die van de gift shops van Congress reiken die niet. Dat heeft er beslist mee te maken dat de instituties van de democratische rechtsstaat in de Verenigde Staten iconische betekenis hebben voor Amerikanen, ook al moeten zij weinig hebben van een grote overheid. In Nederland lijkt dat net andersom te zijn: wij verwachten heel veel van de overheid, maar tegelijkertijd hebben wij een ingewikkelde relatie met onze instituties.

[Afbeelding afkomstig van https://www.supremecourtgifts.org/ornament-2017silver3dball.aspx]

De Amerikaanse kersttraditie

Maar kerstballen? Met de kerstversiering nestelt het Supreme Court zich in het hart van een van de meest dierbare tradities van een land en van de talloze gezinnen die die traditie in ere houden. Dat is het geval waar kerst nu als religieus feest ervaren wordt, zoals dat veelal het geval zal zijn, maar ook waar dat niet zo is. Misschien dat degenen die kerst als een religieus feest vieren bij het zoeken van een mooi plaatsje aan de kerstboom er nog even aan zullen denken dat juist de Supreme Court traditioneel heel streng is waar gaat het om het toestaan van religieuze uitingen in het publieke domein. Zo worden kerststalletjes op openbare pleinen soms zelfs als een probleem gezien en zo is de discussie over het schoolgebed op de openbare school een gebed zonder einde! Tegelijkertijd vormt religie – lees: een christendom boven de geloofsverdeeldheid uit – een onlosmakelijk deel van het weefsel van de samenleving en vormt de zoektocht naar geloofsvrijheid een belangrijk onderdeel van de levende ontstaansgeschiedenis van het land.

Onze manier van kerst vieren

Bij ons in Nederland wordt kerst ook uitbundig gevierd, met of zonder religieuze dimensie. Maar waar het gaat om de omgang met de christelijke traditie in bredere zin ligt het ingewikkelder. In dat verband is het de moeite waard om een fragment van een gesprek met Frits Bolkestein in herinnering te roepen:

“Wat Bolkestein ergert, is de onderschatting van de historische betekenis van de christelijke traditie. Hij vond het ongepast dat zijn partij achteloos de verwijzing naar de joods-christelijke wortels van de westerse beschaving uit het beginselprogramma schrapte. (...) ’Het christendom is toch geen besmettelijke ziekte? Toch geen lepra? Ik ben niet gedoopt en ik ga niet naar de kerk. Dus je zou kunnen zeggen: man, waar maak je je druk over? Maar ik besef dat wij diep zijn getekend door het christendom. Dat zie je bijvoorbeeld aan de ontwikkelingssamenwerking. Er is nog nooit een beschaving geweest die daar aan gedaan heeft. Wij geven wel hulp aan arme landen. Dat komt door het bijbelse gebod van de naastenliefde’.” [1]

En zo is het!

Sophie van Bijsterveld is hoogleraar Religie en recht aan de Radboud Universiteit.

Meld je nu aan voor de Tocqueville-nieuwsbrief!

___

[1] Gerry van der List, ‘Godsdienst: Worstelen met God’, in Elsevier, woensdag 23 maart 2005.


Alle blogs