Woorden maken het verschil

Datum bericht: 11 december 2020

Door Wim Kremer

Op heftige gebeurtenissen wordt vaak gereageerd met harde woorden. Is dat wel wat de samenleving nodig heeft? Wat kunnen we winnen met voorzichtig gekozen, verzoenende woorden?

Angst en onzekerheid

Angst en onzekerheid beheersen het leven van veel mensen op dit moment. De COVID-19 pandemie die ons samenleven voor een deel stil legt; Amerikaanse verkiezingen die fundamentele verdeeldheid in de samenleving scherp zichtbaar maken en die verdeeldheid vervolgens verder versterken; en dan nog de zoveelste aanslag van een radeloze fanaticus, ditmaal in de basiliek van Nice en op een plein in Wenen.

Grote woorden

De leiders van deze tijd laten zich in hun reactie maar al te vaak meeslepen in oprechte verontwaardiging of de emoties van de dag.  Zij weten in dit lawaai moeilijk de richting te bepalen en kiezen dan maar voor grote woorden. Dat verwacht hun achterban eigenlijk ook van hen. Zo sprak President Macron na de aanslagen in Nice in oktober 2020 harde woorden. Woorden van woede, woorden die oproepen tot ‘oorlog aan de fundamentalistische Islam’. In de media lees ik niet anders. In pogingen om grip te krijgen op de gebeurtenissen worden mensen ingedeeld in zwart of wit, links of rechts, westers of niet westers, gelovig of ongelovig. Maar welk perspectief bieden deze harde woorden voor een samenleving op zoek naar oriëntatie?

Liever juiste woorden

Bondskanselier Merkel raakte mij toen ik een toespraak van haar hoorde. Op een indringende manier wees zij op het grote belang van het kiezen van de juiste woorden. Ik citeer haar:

Woorden zijn de voorloper van het handelen. Wanneer de verkeerde woorden worden gekozen, gaat ook het handelen de verkeerde kant op. En dan ligt geweld op de loer. Zorgzaamheid in het taalgebruik is door de digitalisering en sociale media zeker niet eenvoudiger geworden. Daarom moeten we juist daarom heel voorzichtig omgaan met woorden”.

Dit is iets wat wij onszelf vaak onvoldoende realiseren. Ook voor politici en de zogenoemde influencers bevatten de woorden van Angela Merkel een belangrijke boodschap.

merkel-1897320_1280

Perspectief

Mensen zijn ten diepste juist op zoek naar zachte woorden, naar woorden van verbinding en vrede, naar woorden van perspectief. Al doet de realiteit van het woordengeweld in de (sociale) media ons anders geloven.

Een prachtig voorbeeld van hoe het wel kan waren de woorden die de pastoor van de basiliek in Nice, Frederic Sanges, sprak daags na de brute moorden in zijn kerk. Hij had het lef om zich niet te laten sturen door woede en haat maar gebruikte veel zachtere bewoordingen. Hij ging naast al die mensen staan die bang en soms woedend waren, maar koos ervoor om niet mee te gaan in hun woede en haat.

Hij durfde, ook in deze omstandigheden, te kiezen voor woorden van hoop, om de kwaadheid die diepgevoeld werd om te kunnen zetten in vergeving. Niet om te vergeten dat dit ergs was gebeurd, niet om deze terreurdaad goed te praten, maar om, hoe moeilijk dat ook is, vergeving te bieden aan radeloze fanatici die dit soort daden plegen. Om er niet voor te kiezen om een grote groep mensen nog verder aan de kant te zetten omdat een paar fanatici zeggen te handelen vanuit de Islam, maar om de dialoog te blijven zoeken. Soms tegen beter weten in, om daarmee mensen de broodnodige hoop te bieden dat uit deze afschuwelijke gebeurtenis toch iets goeds kan komen. Wetende dat, hoe moeilijk het ook is, dit de enige weg is die een werkelijk perspectief zal bieden.

Het verschil maken

Frederic Sanges is een man die met zijn woorden juist wel het verschil maakte. Hij koos zijn woorden zorgvuldig. Een tegengeluid, nauwelijks hoorbaar in het grote kabaal van deze tijd, waarin haat en woede lijken te domineren. Woorden die wel een werkelijk perspectief bieden voor voorgoed samenleven in een wereld van gerechtigheid en vrede. Een wereld waar ook die vele angstige en woedende mensen ten diepste naar hunkeren. Woorden van een eenvoudige Franse priester in een bijna lege kerk, woorden die voor mij wel het verschil maken, hoe zacht deze nu nog klinken.

Goed samenleven

Laten wij zelf morgen beginnen om onze democratische samenleving te voeden met woorden die voorzichtig en doordacht gekozen zijn. Met woorden die wel een perspectief bieden, in ons werk, in de politiek en via de (sociale) media. IJdele hoop misschien, maar wel hoop, en dat voedt het leven.

Vond je dit een boeiende blog? Lees er meer en blijf op de hoogte door je aan te melden voor onze Blog Alert!

Wim Kremer is voorzitter van de Stichting Thomas More.

Het nieuwe boek 'Een nieuwe politieke formule: Ideeën voor staat en samenleving geïnspireerd door Alexis de Tocqueville' is nu uit! Bekijk het hier

#Tocqueville #vrijheidvanmeningsuiting #waardenennormen #perspectief #hoop #burgerschap