Worstelen op de politieke beursvloer

Datum bericht: 17 november 2021

Door Herman Kaiser

Dit najaar van 2021 las Herman Kaiser het bericht dat een landelijk dagblad in Frankrijk voortaan geen aandacht meer ging besteden aan peilingen voor de presidentsverkiezingen. Naast het feit dat peilingen er vaak naast zitten, was er een nog belangrijker reden. Zij leiden af waar het werkelijk om gaat, namelijk de inhoudelijke keuzes die gemaakt moeten worden. Wat is echt belangrijk voor de toekomst en hebben partijen een antwoord op de problemen waar mensen vandaag en morgen mee worstelen?

Dubbele spiraal

Eigenlijk is er sprake van een soort dubbele spiraal waarin de media en de politiek zichzelf gevangenhouden. Peilingen zijn voor de media vaak een eigen gecreëerde nieuwsbron. Wie een peiling organiseert, weet zich zeker van een aantal dagen opeenvolgend nieuws. Er zijn altijd winnaars en verliezers. En zelfs als er niets verandert, levert dat nieuws op. Na enige tijd kan de volgende peiling weer vergeleken worden met de vorige en zo kan de cyclus weer opnieuw beginnen. Een eindeloze spiraal.

De feitelijke verkiezingen zijn niet het einde van de cyclus, maar het startpunt voor de volgende. Het is net als met de beursberichten. Die zijn er vijf dagen in de week, maar met dit verschil dat deze iets zeggen over waardeverschillen in echte aandelen. De politiek is verkiezingspeilingen gaandeweg gaan gebruiken als een soort aandelenkoers.

Voortdurende onrust

Bijgevolg is er op de politieke beursvloer voortdurende onrust. In plaats van zich toe te leggen op echte politieke waarde(n)-creatie, voelen politici zich onder druk gezet om te moeten reageren op fictieve dagkoersen. Hun dagelijkse activiteiten worden hoofdzakelijk in beslag genomen door de waan van de dag. Er is een spiraal van fictieve urgentie rond onsamenhangende vraagstukken. De rust ontbreekt om stil te staan, om de trivialiteiten van het dagelijkse gedoe met enige afstand te kunnen bekijken. Die rust is nodig om de ‘Gesamtzusamenhang’ in de problemen van de samenleving te ontdekken.

newspapers-g4f981d0c3_1280

Oppervlakkigheid

Door het patroon van steeds weer ad hoc te reageren op incidenten, ontstaat een spiraal van oppervlakkigheid. Deze spiraal versterkt zichzelf, omdat er steeds minder tijd en rust is om aan diepgaande inhoudelijke reflectie over echte problemen toe te komen. De spiraal van de fictieve aandelenkoers van de peilingen versterkt de oppervlakkigheid. Het is moeilijk voor politici om zelf een poos radiostilte in acht te nemen, omdat anderen er dan immers met alle aandacht in de media van doorgaan.

Dit verschijnsel kunnen wij van de vroege tot de late avond elke dag waarnemen in de vele talkshows op de televisie. Het lijkt wel een soort prisoners-dilemma. Veel politici zullen snakken naar rust voor meer reflectie, maar voelen zich geforceerd om mee te doen aan de dagelijkse tombola, omdat anderen het ook doen. De motie-inflatie van de afgelopen jaren is daar mede een symptoom van.

Het komt zelden voor dat een politicus durft toe te geven dat hij of zij zich heeft laten meeslepen in de maalstroom van dagelijkse dingen en emoties. Een uitzondering daarop zag ik laatst, toen Gert-Jan Segers, naar aanleiding van de debatten over het Coronabeleid in de afgelopen anderhalf jaar, toegaf dat het achteraf gezien beter zou zijn geweest om af en toe wat meer afstand te nemen. Dat vraagt moed en karakter. En ook een beetje ootmoed.

Tocq - boksen

Een nederige worstelaar

Politici kunnen, overigens net als andere mensen, wel eens een lesje in nederigheid gebruiken. Iemand die daarover kan meepraten is de Nederlandse sumoworstelaar Jesse Moerkerk die deelnam een trainingsproject in Tokio. Met bewondering las ik hoe hij kon omgaan met teleurstellingen en verlies.1 Hij kwam zichzelf tegen, letterlijk op de grond. Door nederlaag op nederlaag te kunnen blijven incasseren werd hij uiteindelijk niet vernederd, maar wist hij zich gerespecteerd. Door de anderen, maar ook door zichzelf. Hij bleef niet hangen in de dingen van de dag. Hij ging beseffen wat de waarde is van het ontmoeten van de ander, vooral als die ander jouw tegenstander is.

De echte worsteling aangaan

Dat gun ik ook onze politici. Om niet gevangen te blijven in de hoogmoed van de oppervlakkigheid, maar om de echte worsteling aan te gaan voor de dingen die er werkelijk toe doen. Zeker voor de langere termijn en de toekomst van onze jeugd. Laat zien op de vloer van de worstelarena wat echt respect is. Laat zien dat je, juist als je op de grond ligt, het dichtst bij de mensen bent die je wilt dienen.

Vond je dit een boeiende blog? Lees meer en blijf op de hoogte door je aan te melden voor onze maandelijkse Blog Alert.

Herman Kaiser is PhD-student aan Tilburg University op een onderdeel van het katholiek sociaal denken. Hij was werkzaam in het openbaar bestuur en is lid van het CDA.

#Tocqueville #politiek #politici #instituties #respect #dienend #leiderschap #vrijheid #nederigheid

Voetnoot:

1. FD-magazine, 30 oktober 2021.