Zoek in de site...

Uitgelicht: Nederlands-Indië Herdenkt 2021

Op 15 augustus wordt de Japanse capitulatie herdacht, nu 76 jaar geleden! Vele onderzoeken en gedeelde herinneringen zijn opgeschreven.

Deze uitgelicht staat opnieuw stil bij deze herdenkingsdag met een selectie uit de collectie van de UB: veel lees-, kijk- en luisterplezier.

melatieDe Melati (Indische jasmijn) is een typisch Indische bloem. De bloem is het symbool van verbondenheid, respect, betrokkenheid en medeleven en daardoor het herdenkingssymbool voor de jaarlijkse Nationale Herdenking op 15 augustus geworden.

(On)gedeelde ervaringen: persoonlijke herinneringen aan de gevolgen van het einde van WOII in Nederlandsch-Indië: Indisch Cahier Nijmegen.

In dit cahier vertellen tien personen afkomstig uit verschillende bevolkingsgroepen in Nederlands-Indië en Indonesië over de gevolgen van de Japanse bezetting en de daaropvolgende koloniale oorlog voor hun familie. Hun herinneringen dragen bij tot een nauwkeuriger beeld van de gebeurtenissen tussen 1942 en 1950. Door kennis te nemen van elkaars verhalen, is het mogelijk een evenwichtiger beeld te vormen van wat betrokkenen en hun nakomelingen hebben doorgemaakt. Het Indisch Cahier vormt de afsluiting van een vijfjarig programma dat het Comité Indië Herdenking Nijmegen (onderdeel van Platform Indische Organisaties Nijmegen) sinds 2015 heeft uitgerold.

CB2 c 10249

Zie ook: animatie Twaalf boten naar Nederland van studio Balrus en Geerte van Beers

Revolusi: Indonesië en het ontstaan van de moderne wereld. David Van Reybrouck.

De onafhankelijkheidsstrijd van Indonesië, die zijn hoogtepunt bereikte in de jaren veertig van de vorige eeuw, is lang gezien als een conflict tussen kolonisator Nederland en het gekoloniseerde Indië. Maar in werkelijkheid was het wereldgeschiedenis. David Van Reybroucks Revolusi is het eerste boek dat de strijd lostrekt uit het nationale perspectief en het belang ervan toont als mondiale gebeurtenis. Indonesië was het eerste land dat na de Tweede Wereldoorlog zijn onafhankelijkheid uitriep. Na de Japanse bezetting verzetten jonge rebellen zich gewapenderhand tegen elke nieuwe vorm van overheersing. Britse, Australische en vooral Nederlandse troepen moesten rust en orde brengen, maar hun aanwezigheid leidde juist tot het ontvlammen van de eerste moderne dekolonisatieoorlog.

DS644 - .R49 2020

The Indonesian Army from revolusi to reformasi: volume 1-3. By Joseph H. Daves.

Volume 1:Struggle for independence and the Sukarno era. Volume 2, Soeharto and the new order. Volume 3: Soeharto's fall and the reformasi era.

Written in a journalistic style, these three volumes provide readers insights into Indonesian culture and help them understand why soldiers of the Indonesian Army have behaved the way they do – often in ways, from a western perspective, that must be considered less-than-honorable.

Vol. 1-3: DS633 - .D38  2013-2014

Koloniale oorlogen in Indonesië : vijf eeuwen verzet tegen vreemde overheersing. Piet Hagen. Cartografie: Erik Eshuis.

De Indonesische archipel heeft meer dan 450 jaar strijd geleverd tegen buitenlandse handelscompagnieën en mogendheden. Bijna altijd was er wel ergens oorlog, vaak op meer plaatsen tegelijk. Dit boek geeft een gedetailleerd overzicht van de honderden militaire acties en expedities. Portugezen, Spanjaarden, Engelsen, Fransen, Japanners, en met name ook de Nederlanders, voerden hun koloniale oorlogen in de archipel vooral vanwege economisch gewin - volgens het devies van Jan Pieterszoon Coen: "Geen handel zonder oorlog'. Hun legers vormden de ruggengraat van het koloniaal systeem, dat ook door tijdgenoten in Europa al bekritiseerd is. Door zijn brede aanpak en uitgebreide registers is het boek tevens een naslagwerk over de geschiedenis van Indonesië.

DS636 - .H34 2018

Indië herinnerd en beschouwd : sociale geschiedenis van een kolonie (1930-1957).  Auteurs: Humprey de la Croix,  Gerda Lamers, Peter van Riel, Kees Schepel, E.J.A.M. Spaan

De “grote” geschiedenis heeft de onafhankelijkheid van Indonesië als rechtvaardig en onvermijdelijk beschouwd. Ook in de ogen van hen die daarmee hun zekerheden kwijtraakten en in Indonesië of Nederland hun leven opnieuw moesten inrichten. Over die geschiedenis gaat dit boek, maar ook over de persoonlijke levensloop van betrokkenen: de sociale geschiedenis van een kolonie (kolonialisme, oorlog en revolutie en de geleidelijke verdwijning van het Nederlandse element uit de Indonesische samenleving)

959 c 275

"Indisch is een gevoel.” De tweede en derde generatie Indische Nederlanders.

In 'Indisch is een gevoel' vertellen de volwassen kinderen en kleinkinderen van de Indische immigranten, de tweede en derde generatie, over hun leven. Ze gaan vooral in op wat ze van huis uit aan Indische bagage hebben meegekregen en wat Indisch-zijn voor hen betekent

E-book

De geschiedenis van Indische Nederlanders. Ulbe Bosma, Remco Raben en Wim Willems.

De geschiedenis van Indische Nederlanders bestrijk vier eeuwen, vanaf de eerste koloniale vestiging tot op de huidige dag. Het is een boek over beweging en vertrek, over ras en klasse, over crisis, bezetting en revolutie. Het gaat over afscheid van geboortegrond, over ontheemding en opnieuw inburgeren. Uiteindelijk leidt het spoor naar de Indische ervaringen in Nederland en het pioniersbestaan in de Verenigde Staten en Australië. In woord en beeld komt de veelvormigheid van de Indische cultuur en de (post)koloniale wereld tot leven.

CB1 c 8362

Terug uit de koloniën: zestig jaar postkoloniale migranten en hun organisaties. Ulbe Bosma.

Sinds 1945 zijn meer dan de half miljoen Nederlanders uit de voormalige koloniën aangekomen. Samen met hun kinderen gaat het om meer dan 6 procent van de huidige Nederlandse bevolking. Dit boek gaat over deze nieuwkomers - Indische Nederlanders en Molukkers, Surniamers en Antillianen - en hun strijd om een goede plaats in de Nederlandse samenleving. Via allerhande sociale, politieke en religieuze organisaties probeerden zij zich in de Nederlandse samenleving te verankeren. Terug uit de koloniën schetst een even levendig als grondig beeld van de geschiedenis van de postkoloniale migranten in Nederland, hun organisaties en hun betekenis in de multiculturele samenleving die Nederland is geworden.

DJ91 - .B675 2009

Istori-istori Maluku: het verhaal van de Molukkers. Tessel Pollmann en Juan Seleky.

Het verhaal van de gewone Molukker van het militaire leven in het koloniale Indië tot het problematische bestaan in Nederland

DS632.M65 - 1979

Op de ruïnes van het imperialisme: de opstand tegen het Westen en het nieuwe Azië. Auteur: Pankaj Mishra ; vert. [uit het Engels] door Jan Braks.

Het victoriaanse tijdperk was voor de Britten een triomf van de beschaving. Voor Azië was het de ondergang: de Mughals, het Zomerpaleis in Beijing, het Ottomaanse Rijk: alles ging eraan door het westers kolonialisme. Hier werd een voedingsbodem gelegd voor voor het anti-imperialisme, maar ook het begin van een rijke, filosofische en intellectuele traditie waarvoor het Westen minder oog had. Het verhaal dat Pankaj Mishra vertelt in Op de ruïnes van een wereldrijk beschrijft de opkomst van een nieuw zelfbewustzijn, waarvan we de consequenties nu pas, met de enorme opkomst van het oosten, leren kennen.

DS12 - .M546 2012

Ons Indisch erfgoed: zestig jaar strijd om cultuur en identiteit. Lizzy van Leeuwen.

Auteur onderzoekt de staat van het postkoloniale debat in Nederland. Tot op de dag van vandaag houdt de nasleep van de koloniale geschiedenis nog velen in de greep en die nasleep kent een problematische, ondoorzichtige gelaagdheid. Om de verhouding tussen de Indische identiteit en cultuur nader te bekijken beschrijft zij de wordingsgeschiedenis van de Indische cultuur. De Indische cultuur als collectieve vorm van omgang en onderhandeling met de koloniale erfenis van Nederlands-Indië, als postkoloniaal verschijnsel. Onder cultureel erfgoed verstaat ze onder andere opvattingen over gastvrijheid en de Indische eetcultuur, maar ook de Pasar Malam Besar, traditionele dans en muziek, Indorock en Indopop…

DJ92.I73 - 2008

The colonial documentary film in South and South-East Asia. Edited by Ian Aitken and Camille Deprez.

Based on rare archival documents and films, this anthology is the first to focus primarily on the use of official and colonial documentary films in the South and South-East Asian regions. Drawing together a range of international scholars, the book sheds new light on historical, theoretical and empirical issues pertaining to the documentary film, in order to better comprehend the significant transformations of the form in the colonial, late colonial and immediate post-colonial period. Covering diverse geographical and colonial contexts in countries like Singapore, Malaysia, the Philippines and Hong Kong, and focusing on under-researched or little-known films, it demonstrate the complex set of relations between the colonisers and the colonised throughout the region.

E-book

De laatste eeuw van Indië:  ontwikkeling en ondergang van een koloniaal project. J.A.A. van Doorn.

Tien opstellen over de geschiedenis van Nederlands-Indië van 1850 tot 1950, die een sociologisch-historische beschrijving en analyse van de kenmerken en structuur van de koloniale maatschappij opleveren.

JQ768 - .D66 1994

Postcolonial Netherlands: sixty-five years of forgetting, commemorating, silencing. Gert Oostindie.

"The Netherlands is home to one million citizens with roots in former Dutch colonies, such as Indonesia, Suriname, and the Antilles. Due to this influx of non-Western immigrants, a nationwide debate over multiculturalism has been waged over the past decade. Postcolonial Netherlands addresses themes of multicultural integration, such as state-sponsored financial gestures towards first-generation immigrants, and their subsequent results. Taking on a controversial thesis, Gert Oostindie claims that children of immigrants feel diminishing ties to their international origins and that for newer Dutch generations, multiculturalism has less and less importance"

E-book

Indo: een persoonlijke geschiedenis over identiteit. Marion Bloem.

De persoonlijke ervaringen en familiegeschiedenis van de auteur zijn de bouwstenen voor een zoektocht naar het antwoord op de vraag wat het betekent om Indo, van gemengde Nedelands-Indische afkomst te zijn en wat typisch is aan de Indische cultuur.

DJ92.I53 - B56 2020

Met een drukpers de oceaan over: koloniale boekcultuur in Nederlands-Indië, 1816-1920. Lisa Kuitert.

Werd in de kolonie gelezen? Waren er uitgevers, boekhandels, drukkerijen? Ja, heel veel zelfs. Geschreven op palmbladeren, gekerfd in houtblokken of ge(steen)drukt met inkt van de damarboom: in de koloniale geschiedenis waren boeken belangrijk. Zakenmensen en idealisten uit Nederland trotseerden talrijke gevaren zoals tijgers, kannibalen en schipbreuk, maar ook censuur om in de lange negentiende eeuw de reis te maken naar de Oost en daar een boekhandelsbedrijf op te zetten. Zij namen Indonesiërs in dienst die zo het vak leerden en vervolgens zelf een bedrijf begonnen. En dan blijkt dat boeken geen neutrale goederen zijn, maar dat de boekcultuur sterk heeft bijgedragen aan de opkomst van de onafhankelijkheid van Indonesië.

CB2 c 10192

Altijd weer vogels die nesten beginnen: geschiedenis van de Nederlandse literatuur 1945-2005. Hugo Brems.

Complete, chronologische geschiedenis van de Nederlandse literatuur van 1945-2005. Aandacht voor literatuur uit Nederland, Vlaanderen, voormalig Nederlands-Indië, Suriname en de Antillen. Naast literaire stromingen worden literaire kritiek, boekenbranche, overheidsbeleid (vaste boekenprijs, subsidies) en de verbanden tussen literatuur en de multiculturele samenleving belicht.

PT5180 - .B75 2006

Het andere postkoloniale oog: onbekende kanten van de Nederlandse (post)koloniale cultuur en literatuur. Onder redactie van Michiel van Kempen.

De Nederlandse (post)koloniale cultuur en literatuur zit vol verrassingen. Wat onbelicht was, wordt in deze veelzijdige bundel uitgelicht en wat misschien wel bekend leek, krijgt een totaal nieuwe belichting. De 24 bijdragen beslaan maar liefst vier eeuwen en hebben betrekking op alle streken waarmee Nederland ooit een koloniale band had: Nederlands-Indië, het Caraïbisch gebied en Zuid-Afrika. Maar het gaat natuurlijk ook over de cultuur die migranten meebrachten naar en creëerden in het nieuwe Nederland. Matrozenliedjes en kookboeken passeren de revue, de dansen uit de slaventijd, de teloorgang van de Surinaams-Javaanse gamelan en de twintigste-eeuwse bemiddelaars van zwarte kunst?. De Indische njai schuift voorbij en een melancholische Sjahrir. Het werk van vele schrijvers wordt tegen het licht gehouden, onder meer van Albert Helman, Geert Mak, Astrid Roemer, Anil Ramdas en de allerjongste Caraïbische generatie.

NX180.P67 - A63 2020

Indisch-Nederlandse literatuur: dertien bijdragen voor Rob Nieuwenhuys. Door Rob Nieuwenhuys. Redactie Reggie Baay en Pieter van Zonneveld.

Meer dan vroeger ligt het accent op de historische context van een werk, op de mentaliteit die er uit spreekt, op de manier waarop de confrontatie tussen het Europese en Aziatische gestalte krijgt. Deze bundel bevat voor het, merendeel nieuwe bijdragen op het terrein van de Indische literatuur, die samen uiteenlopende aspecten belichten. Zo is er aandacht voor Busken Huet, voor de problematiek van de Indo-Europeaan, voor het literaire leven in Batavia, voor de Indische jaren van Du Perron en voor het tijdschrift De Fakkel 1940-1942.

PT5911 - .I5 1988

Paradijzen van weleer:  koloniale literatuur uit Nederlands-Indië, 1600-1950.  E.M. Beekman.

Paradijzen van weleer analyseert de beleving en verbeelding van Indië vanaf de allereerste reisverslagen van de zestiende-eeuwse pioniers tot de rijke stroom romans en verhalen van de naoorlogse gerepatrieerden. Dit is de archipel vol verrassingen van de zeventiende-eeuwers, het lijdende Indië van Multatuli, maar ook het weemoedig stemmende land van herkomst van Du Perron.

PT5911 - .B44 1996

Arjunawiwāha: the Marriage of Arjuna of Mpu Kanwa.

The Arjunawiwāha is one of the best known of the Old Javanese classics. This volume presents a new text, based on Balinese manuscripts, with a complete translation, building on the work done by earlier writers. An introduction provides ample background information, as well as an original interpretation of the significance of the text, within its historical and cultural setting. This poem was written by Mpu Kanwa in around A.D. 1030 under King Airlangga, who ruled in East Java. It is Mpu Kanwa's only known work, and is the second oldest example in the genre of kakawin. The poem is a narrative, but also contains passages of description, philosophical or religious teaching of great interest, as well as remarkable erotic scenes. Parts of the tale have been depicted on early temple reliefs and in paintings, and the text is still recited in Bali by literary clubs and in temple ceremonies.

E-book

Kind van alle volken. Pramoedya Ananta Toer. Vertaald [uit het Bahasa Indonesia] door Loek Amstel en Don van Minde.

Minke, zoon van een Javaans regent, krijgt als een van de weinige niet-Europeanen toegang tot de hbs. Door de ogen van Minke, die de pen als wapen leert hanteren, krijgen we inzicht in de Indische maatschappij rond het begin van de twintigste eeuw.
Later, als jong journalist, wordt Minke zich bewust van de verhouding tussen de koloniale overheersers en de autochtone bevolking. Hij leert dat er ook tussen de Javanen onderling scherpe tegenstellingen bestaan.

319 c 168

Familieziek: een roman in taferelen. Adriaan van Dis.

Een verhaal in taferelen over een Indisch gezin, getekend door de oorlog, dat probeert te aarden in het Holland van de jaren vijftig. De zussen fluisteren achter het gordijn over hun geheimen. De vader, gebrand op rechtsherstel, bereidt zijn zoon voor op een nieuw gevaar: de Russen! Temidden van dit alles vindt de jongen troost bij zijn schaduwbroertje, wiens aanwezigheid hij voelt maar over wie nooit gesproken mag worden.

CB1 c 22066

De Indiëromans. Jeroen Brouwers.

Een jeugd tussen twee continenten en culturen, nergens thui en al veel gezien en meegemaakt voordat het echte leven zou beginnen. Zo ontwikkelt zich een karakter en zo wordt men schrijver. De Indiëromans vormen een overweldigend epos over de invloeden die een leven richting geven en waardoor een persoonlijkheid wordt gevormd.


PT5881.12.R65 - I53 2010

Terug naar Negri Pan Erkoms. Auteur: Rudy Kousbroek.

Net als in de film “Het meer der herinneringen” is dit boek gebaseerd op de indrukken die Rudy Kousbroek bij het weerzien met zijn land van herkomst, dat hij op zijn zestiende moest verlaten en pas dertig jaar later terug zag. Kousbroek geeft hier ook voor het eerst een beschrijving van zijn eigen ervaring in de Japanse kampen.

918 c 224

Landing op Kalabahi . Aya Zikken.

Autobiografie van de Nederlandse schrijfster (1919- ) over haar jeugd in Nederlands-Indië, op Sumatra en Java: Landing op Kalabahi is een licht geromantiseerde autobiografie van haar jeugdjaren op Sumatra en Java. Het boek, gebaseerd op de dagboeken die zij aldoor bijhield van haar elfde tot haar negentiendejaar, begint op het eiland Alor in het oostelijk deel van Indonesië.

CB1 c 29242

De njai: het concubinaat in Nederlands-Indië. Reggie Baay.

In het koloniale Nederlands-Indië hebben altijd meer Europese mannen dan Europese vrouwen gewoond. Voor dit blanke mannenoverschot vond men een praktische oplossing: het concubinaat. De soldaten, planters of ambtenaren gingen samenleven met een Indonesische, of ook wel een Chinese of Japanse vrouw. Zo n vrouw werd een njai genoemd. Haar geschiedenis (en die van haar kinderen) wordt in De njai voor het eerst verteld. Toen Reggie Baay (zelf kleinkind van een njai) begon te publiceren over dit onderwerp, maakte dat veel reacties los. Baay interviewde kinderen en kleinkinderen van njais en verzamelde unieke foto s. Uit dit materiaal heeft hij geput om de geschiedenis een gezicht te geven: het gezicht van de oermoeder, de vrouw die nu (eindelijk) haar rechtmatige plaats in de geschiedenis komt opeisen.

HQ980.5.I5 - 2008

oeroeg

Oeroeg. Door Hella S. Haasse

Indonesische jongen en de zoon van een Nederlandse administrateur in het Nederlands-Indië van voor de Tweede Wereldoorlog. Geleidelijk groeien de twee jongens uit elkaar. Wanneer de Nederlandse jongen na een studie in Delft terugkeert in het Indië dat nog net geen Indonesië is geworden, blijkt hun verwijdering te zijn uitgegroeid tot een kloof. Oeroeg heeft gekozen: voor zijn eigen volk en tegen de Nederlanders, dus ook tegen zijn vriend. Geschokt vraagt die zich af of hij voorgoed een vreemde zal zijn in het land van zijn geboorte. Boekenweekgeschenk 1948.

511 c 40

Max Havelaar, of de koffieveilingen van de Nederlandse Handelmaatschappij.. Multatuli ( is Eduard Douwes Dekker.), hertaald en bewerkt door Gijsbert Es

Max Havelaar (1860) is een gedeeltelijk autobiografische roman over de mislukte poging van een ambtenaar in het voormalig Nederlands-Indië om iets te doen aan de uitwassen van het kolonialisme, zoals machtsmisbruik en corruptie. Multatuli schreef het boek als aanklacht tegen deze wantoestanden in de vergeefse hoop dat het zou leiden tot verbetering van de situatie. De invloed van de roman op het kolonialisme was echter vrijwel nihil, maar die op de Nederlandse literatuur daarentegen was immens.

Met deze hertaling van NRCredacteur Gijsbert van Es kan het belangrijkste boek uit de Nederlandse literatuur aan een tweede leven beginnen. Deze editie is iets korter dan het oorspronkelijke en vooral in modern Nederlands geschreven,met respect voor Multatuli's onnavolgbare compositie en stijl.

R.In 49405 - D40-32

De tolk van Java. Alfred Birney.

Voor een Helmondse schoenmakersdochter, een Indische voormalige oorlogstolk en hun zoon – de verteller – bestaat er geen heden. Er is alleen een belast verleden: de jeugd van de moeder tijdens de Tweede Wereldoorlog in Brabant; de jeugd van de vader, die na de oorlog van Oost-Java naar Nederland vlucht; en de jeugd van de verteller die, geterroriseerd door zijn paranoïde vader, zijn tienerjaren op een internaat doorbrengt. Jarenlang zal hij zijn ouders achtervolgen met vragen over de oorlog, die ook hij als een zware last met zich meedraagt. Hun verhalen zijn spannend, hilarisch, gruwelijk, treurig en rauw.

PT5881.12.I76 - T65 2016

Recollecting resonances: Indonesian-Dutch musical encounters. Edited by Bart Barendregt and Els Bogaerts.

Over time Dutch and Indonesian composers, performers and music scholars have inspired each other and they continue to do so. The presence of the Dutch in the Netherlands East-Indies and Indonesia, but also the existence of large diasporic communities in the Netherlands have contributed to a mutual exchange in musical terms: from military brass bands, classical and liturgical music to jazz, Indo rock and more recently world music.

E-book

Sonic modernities in the Malay world: a history of popular music, social distinction and novel lifestyles (1930s-2000s). Edited by Bart Barendregt.

"Sonic Modernities situates Southeast Asian popular music in specific socio-historical settings, hoping that a focus on popular culture and history may shed light on how some people in a particular part of the world have been witnessing the emergence of all things modern. In its focus on pioneering artists, their creative use of new genres and border crossing technologies it aims at a rewriting of Southeast Asia's twentieth century from the perspective of popular music makers, the entertainment industry and its ever changing audiences"

E-book

Jan Toorop:  autobiografische herinneringen 1858-1886 zoals gedicteerd aan Anton Reichling SJ in 1927, Bezorgd door Paul Begheyn.

Een jaar vóór zijn dood begon kunstenaar Jan Toorop ( 1858-1927) in maandelijkse sessies aan de jonge Neerlandicus Anton Reichling (1898-1986) te vertellen over zijn leven. Deze biografische gegevens werden letterlijk genoteerd en lopen vanaf zijn vroegste jeugd tot vlak na zijn huwelijk in 1886. het zijn gedetailleerde herinneringen aan zijn jeugd in toenmalig Nederlands - Indië, zijn schooljaren in Nederland, zijn opleiding tot kunstenaar in Amsterdam, zijn verblijf in België en Engeland en zijn terugkeer naar Nederland in 1886.

Zie ook: Hoe Indisch was Toorop?

KDC c 25383