Zoek in de site...

Workshops

Workshop 1 - Spraaksensatie

De taal der zintuigen in verschillende culturen
Prof. dr. Asifa Majid

2016jan27 Winterschool-web-47In veel Westerse talen, zoals het Nederlands, vindt men het lastig om geuren te beschrijven. Sommige andere talen zijn hier veel beter in het beschrijven van geuren. De Jahai bijvoorbeeld, een jager-verzamelaar volk in Maleisië, hebben een geurtaal. Waar wij in het Nederlands beschrijven waar geuren vandaan komen (bijvoorbeeld: ruikt naar koffie) hebben de Jahai abstracte woorden specifiek voor geuren. Een voorbeeld is “haʔɛ̃t” wat gebruikt wordt voor geuren zoals tijger, garnalenpasta, rot vlees, uitwerpselen en verbrand haar. Deze beschrijving van geuren lijkt op hoe wij kleuren beschrijven. We zeggen niet ‘de ballon heeft de kleur van gras’ maar we zeggen ‘de ballon is groen’. Ook bij andere zintuiglijke ervaringen bestaan verschillen. Bij een stoplicht zeggen Nederlanders ‘oranje’ waar Duitsers het over ‘geel’ hebben, en sprekers van Farsi spreken niet van ‘hoge’ en ‘lage’ maar van ‘dunne’ en ‘dikke’ tonen.

In deze workshop ervaren deelnemers hoe het is om zintuiglijke waarnemingen in woorden uit te drukken en hoe divers dit uitdrukkingsvermogen is bij verschillende zintuigen. Ook zullen deelnemers leren dat niet iedereen hetzelfde ervaart en welke rol taal hierin speelt.

Workshop 2 - Keep calm: les in stress

Onderzoek je eigen stressreactie
Prof. dr. Karin Roelofs

2016jan27 Winterschool-web-51Freeze, fight en flight -ofwel, bevriezen vluchten en vechten- zijn belangrijke stressreacties die ons helpen om snel te reageren op acuut gevaar. Deze reacties worden mogelijk gemaakt door chemische stofjes in ons lichaam, zogenaamde stress-hormonen. Dankzij deze reacties kunnen we meestal goed omgaan met gevaar. Sommige mensen laten deze reacties echter ook zien op het moment dat er geen direct gevaar is, waardoor er problemen ontstaan.

In deze workshop onderzoeken deelnemers stressreacties in verschillende activiteiten. Er wordt onderzoek gedaan naar vragen als: Hoe reageren we op stress? Gedragen we ons anders als we gestrest zijn dan als we niet gestrest zijn? Wat is de invloed van stress op ons denken? En weten we van onszelf of we wel of niet goed met stress kunnen omgaan? Omdat we ook willen weten wat eventueel tegen stress te kunnen doen, worden in de workshop ook manieren onderzocht om stress te verminderen.

Workshop 3 - Quantum in de klas

Maak kennis met onderzoek naar koude molecuulbotsingen
Dr. Bas van de Meerakker

2016jan27 Winterschool-web-76In gassen zoals de lucht om ons heen kunnen moleculen vrij bewegen. Ze komen elkaar dan vaak tegen, en botsen met elkaar. Deze molecuulbotsingen spelen een heel belangrijke rol in de natuur, zoals in onze aardse atmosfeer, de verbranding van benzine in onze auto’s, en in het Heelal in de ruimte tussen de sterren. Natuurkundigen proberen deze molecuulbotsingen zo goed mogelijk te begrijpen. Vaak worden de botsingen tussen  moleculen  beschreven als  botsingen tussen  harde  bollen zoals de botsingen tussen biljartballen. Bij lage temperaturen gedragen de moleculen zich echter niet meer als biljartballen, maar eerder als golven. Hierdoor zien botsingen er heel anders uit. Denk maar aan de watergolven achter een schip.

In deze workshop leren deelnemers op een actieve manier de eigenschappen van moleculen bij verschillende temperaturen kennen. Hoe botsen bollen tegen elkaar, en hoe zien botsingen tussen golven eruit? Ook wordt onderzocht hoe materialen eruitzien waarvan de eigenschappen door kou zijn veranderd.

Workshop 4 - Eerlijk onderzoeken beter begeleiden

Maak zelf een hulpmiddel voor leerlingen 
Lana Goossens, projectmedewerker WKRU en Martina van Uum, onderzoeker WKRU

2016jan27 Winterschool-web-81Tijdens het onderzoekend leren worden leerlingen gestimuleerd om vanuit hun eigen nieuwsgierigheid zelf een onderzoeksvraag op te stellen en deze te beantwoorden via het opzetten en uitvoeren van een onderzoek. Om leerlingen zo goed mogelijk te ondersteunen in het onderzoeksproces kan de leraar gebruik maken van diverse hulpmiddelen. In deze workshop maak je kennis met de ontwikkeling van hulpmiddelen door het Wetenschapsknooppunt Radboud Universiteit (WKRU). Vervolgens leer je om zelf een hulpmiddel te maken waarmee je leerlingen kunt ondersteunen tijdens hun onderzoek.

In de workshop gaan we aan de slag met een onderdeel van het onderzoekend leren waar leerlingen vaak moeite mee hebben: ‘eerlijk onderzoeken’. Aan de hand van een activiteit ervaar je wat eerlijk onderzoeken is. Als je iets gaat onderzoeken wil je namelijk graag weten waardoor er een verandering optreedt. Om daar achter te komen, moet je ‘eerlijk’ onderzoek doen. Dat wil zeggen dat je maar één aspect/factor/variabele tegelijk beïnvloedt, terwijl de rest hetzelfde blijft. Vervolgens maak je een hulpmiddel waarmee je leerlingen kunt ondersteunen bij het eerlijk onderzoeken. Hierdoor leer je om zelf een hulpmiddel te maken waarmee je leerlingen kunt begeleiden bij het onderzoekend leren, én raak je vertrouwd met het onderwerp ‘eerlijk onderzoeken’.

Workshop 5 - Creatieve denkvaardigheden voor het basisonderwijs

Gewoon denken, anders denken, uniek denken 
David van der Kooij en Anouk Wissink, ontwikkelaars van 'Het Ideeëntoestel'.

2016jan27 Winterschool-web-75Onze gedachten ontwikkelen zich langs associatieve paden. Door nieuwe en onverwachte associaties te bedenken kunnen vindingrijke ideeën en producten ontstaan. Dit proces noemen we creativiteit of creatief denken.

Daarbij zijn denkvaardigheden betrokken die we vaak onbewust gebruiken: anders waarnemen, flexibel associëren, analogieën gebruiken en verbeelding. Door deze vaardigheden bewust en doelgericht in te zetten verhoog je het creatieve bewustzijn en de creatieve prestaties van je leerlingen en jezelf.

In de workshop doen we dit met een compact activiteitencircuit, waar deelnemers op actieve wijze kennis maken met creatieve denkvaardigheden en hoe die in praktische vorm kunnen worden aangeboden. Maak kennis met bijvoorbeeld de Verbind-ding-doos, Divergentiematrix, de Alleskan en Oma’s knopenpot.

Workshopbegeleiders David van der Kooij en Anouk Wissink staan bekend om hun werk rondom creatieve ontwikkeling in het basisonderwijs – zij ontwikkelden en testten onder meer het lesconcept Het Ideeëntoestel. Bij hun werk laten zij zich leiden door resultaten van wetenschappelijk onderzoek en ervaringen uit de onderwijspraktijk.  Deze workshop is gebaseerd op hun boek Het Ideeëntoestel – Creatieve denkvaardigheden voor het basisonderwijs.

Workshop 6 - Tussen flow en frustratie

Begeleiding van (hoog)begaafde kinderen bij samenwerkend onderzoekend leren 
Jan van Nuland, Talent3XL, zelfstandig adviseur passend onderwijs hoogbegaafde kinderen

2016jan27 Winterschool-web-71Samenwerkend onderzoekend leren sluit naadloos aan bij de onderwijsbehoeften van (hoog)begaafde kinderen. Het leereffect wordt daarbij pas optimaal als de begeleiding door de leerkracht ook goed afgestemd is op hun onderwijsbehoeften. Deze workshop start met een korte verkenning van deze onderwijsbehoeften aan de hand van een groepsopdracht met het kwaliteitenkwadrant.

Daarna werken we met kleine groepjes afgewisseld met centrale momenten. Dit deel van de workshop bestaat uit drie rondes waarin we samen inzoomen op de begeleiding van steeds een andere fase van onderzoekend leren. We oefenen met het samenwerken bij het verkennen met de “Dieren van de Axenroos” en de (nieuwe) denksleutel “Je maatje”. Het formuleren van sterke onderzoeksvragen bij het opzetten van het onderzoek wordt uitgediept met het “Levend Vragenmachientje” en de denksleutel “Stappenplan”. Tenslotte staan we stil bij de fase van het verdiepen/verbreden met een conceptmap en de bijbehorende denksleutel “Schema”.

We ronden de workshop af met het uitwisselen van suggesties uit de workshop die we bruikbaar vinden voor onze eigen praktijk. Daarnaast worden ook nog bronnen genoemd voor degenen die nog verder willen met dit thema.

Workshop 7 - Samen bouwen aan kennis 

Het borgen van leeropbrengsten in vraaggestuurd leren
Harry Stokhof, Pabo-docent en HAN-onderzoeker

2016jan27 Winterschool-web-53Onderzoekend leren vanuit eigen leervragen is zeer motiverend voor leerlingen, maar als leerkracht sta je voor de uitdaging om dit verantwoord te begeleiden. Hoe wek je de interesse van leerlingen en hoe zorg je ervoor dat leerlingen vragen kunnen stellen over het onderwerp? Hoe weet je of een vraag tot leren leidt en hoe kun je de leeropbrengst van een vraag versterken? Hoe krijg je zicht op de leeropbrengst voor de individuele leerling en hoe organiseer je effectieve kennisuitwisseling?

Afgelopen 10 jaar heeft Harry Stokhof, Pabo-docent en HAN-onderzoeker van het jaar 2014, in samenwerking met leraren uit het basisonderwijs gezocht naar antwoorden op bovenstaande vragen. Het resultaat is een scenario dat leerkrachten ondersteunt in de begeleiding van leervragen en het samen bouwen aan kennis met behulp van mindmappen.

In de workshop willen we de deelnemers kennis laten maken met het scenario en laten ervaren welke mogelijkheden mindmappen biedt om onderzoekend leren en kennisconstructie te  combineren. Daarnaast worden vele praktische tips uit de basisschoolpraktijk gegeven om het scenario succesvol in te zetten in eigen klas.