Verslag bijeenkomst donderdag 19 mei 2011
Daar zit muziek in !
Bijeenkomst over muziekarchieven
Nog jong, maar met oude collecties, vertelde NMI-directeur Frits Zwart aan het gehoor. Het instituut gaat vooral terug op twee collecties: de muziekbibliotheek van de Haagse bankier Daniël François Scheurleer (1855-1927), uitgebreid door het Haagse Gemeentemuseum en zijn muziekconservator Dirk Balfoort (1886-1964), en de collectie Musica Neerlandica van de violist Willem Noske (1918-1995). Deze laatste collectie bevat een groot aantal uitgaven van Nederlandse muziek en documentatie, vooral uit de periode 1850-1950. In 2001 werd het NMI ondergebracht bij de Koninklijke Bibliotheek. Het NMI richt zich vooral op de acquisitie van archieven van componisten van nationale betekenis (http://www.nederlandsmuziekinstituut.nl/) .
Mw. Annette de Klerk liet ons zien hoe een speurtocht naar een verdwenen musicus er uit ziet. Na afloop van haar verhaal zaten aanwezige archivarissen nog minutenlang na te genieten van de complimenten die hun beroepsgroep te verwerken had gekregen. Annette de Klerk was een aantal jaren geleden op zoek gegaan naar gegevens over de in Hongarije geboren Nederlandse pianist en componist Franz Weisz (*1893) die in 1944 in Auschwitz om het leven kwam. Een minimum aan informatie werd steeds verder uitgebreid door veel toeval en de hulp van onder meer het Stadsarchief Amsterdam (archief van het Amsterdams Muzieklyceum), de Muziekbibliotheek van de Omroep, het archief van Kamp Westerbork, de archieven van het Genootschap Nederlandse Componisten en de BUMA. Uiteindelijk kwamen er niet alleen talrijke manuscripten en brieven her en der boven water, maar kon ook contact worden gelegd met familieleden van de componist. Op http://www.joodsmonument.nl/person/483685/nl is de biografie van deze componist te vinden.
Paul Osseweijer (NMI) en Els van Swol (Muziekcentrum Nederland) brachten verslag uit van een vooronderzoek in opdracht van het ministerie van OCW naar de mogelijkheden van een digitale wegwijzer voor muziekarchieven. De praktijk 
wijst uit dat niet alleen muziekarchieven zeer verspreid zijn, maar ook het archief van één musicus of componist verstrooid kan zijn geraakt. Een eenvoudige zoekactie in Google op de componist Willem Pijper levert al treffers op bij de KB, het NMI en het MCN. De projectgroep kwam tot de conclusie dat zo'n wegwijzer niet alle informatie zelf moet gaan bevatten, maar gebruik moet maken van de bestaande ‘netwerksamenleving', en een knooppunt moet worden met slimme koppelingen tussen diverse zoekingangen. De wegwijzer moet niet alleen de weg wijzen naar musici, componisten of bladmuziek, maar ook naar concertagenda's, correspondentie, beeld - en AV-materiaal, recensies, instrumenten, uitvoeringstradities, zaalakoestiek en parafernalia als pijp, pen of pantoffels. De website http://www.muzikaalerfgoed.nl/ geeft al een aardig idee van wat een vervolgopdracht door het ministerie zou kunnen opleveren, al is het dan nog maar versie 0.1..
De laatste spreker was Jaap van Beuzekom, 
in 1975 één van de oprichters van het Nationaal Pop Instituut, en lid van de
oudste nog spelende band in Nederland, CCCInc.
Het NPI werd opgericht om popartiesten en popfestivals te helpen met verschillende subsidieregelingen, en bouwde een pop-encyclopedie op. Pas vaf het begin van de jaren tachtig begon men na te denken over de historische waarde van poparchieven. Het NPI werd voortdurend gevraagd collecties vinylplaten, archieven van popjournalisten, e.d. op te nemen. Zo werd het instituut vanaf 1987 het poparchief van Nederland. Inmiddels is het NPI gefuseerd met het Muziek Centrum Nederland (http://www.mcn.nl/ ). De geluidsdragers zijn overgenomen door Beeld & Geluid, de archieven van het NPI zijn naar het Nationaal archief gegaan. Maar de enorme hoeveelheid kennis wordt nog steeds uitgebreid. Op 25 mei wordt een website operationeel met daarop een muziekencyclopedie, filmpjes en interviews (http://www.muziekencyclopedie.nl/action/home)
Uiteraard doet dit verhaal de vraag rijzen, hoe de band CCCInc met zijn archief omgaat. En er is archief: bandlid Ernst Janz had alles (ALLES) bewaard: muziekopnames, affiches, concertprogramma's, foto's. Het antwoord op de vraag waar het archief zich bevindt luidt: op internet. De website http://www.cccinc.nl/ geeft een compleet overzicht van alles wat met CCCInc. te maken heeft. Een gediplomeerde archivaris zal zich ongetwijfeld achter zijn of haar oren krabben: dit zijn niet de originele stukken. Of biedt CCCInc. ons een blik op de toekomst: informatie, ongeacht op welke ‘dragers'?